Zespół "Archiwum Kobiet"

Archiwum Kobiet logopok. 110
zebrania: czwartki, godz.16.00-17.30

 

 

 

 

 

 

 

Kierowniczka zespołu
dr hab. Monika Rudaś-Grodzka, profesor instytutu

Członkowie zespołu
Katarzyna Nadana-Sokołowska
Anna Nasiłowska
Emilia Kolinko
Katarzyna Wiślicz
Agnieszka Mrozik
Dominik Purchała
Łukasz Hajdrych
Anna Pawlik
Agnieszka Wróbel
Iwona Misiak
Alicja Urbanik-Kopeć
Agnieszka Wolny-Hamkało
Weronika Rychta
Ewangelina Skalińska
Anna Łazar
Danuta Zawadzka
Agnieszka Zawadowska
Lucyna Marzec
Barbara Limanowska
Katarzyna Szopa
Jolanta Żyndul
Maria Zmarz-Koczanowicz

 

O Zespole:

Archiwum Kobiet to zespół badawczy Instytutu Badań Literackich PAN, działający od 2013 roku. Jego powstanie wiąże się z projektem „Archiwum Kobiet: Piszące”, realizowanym w ramach programu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Celem projektu było stworzenie bazy danych oraz zainicjowanie digitalnego archiwum niewydanych rękopisów kobiet mieszkających na obszarze historycznej Polski od XVI wieku do współczesności. Członkinie i członkowie zespołu przeprowadzają kwerendy w archiwach polskich i europejskich, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów powiązanych kulturowo z Polską poprzez fakt dawniejszej łączności z jej terytoriami (Litwa, Ukraina, Białoruś itp.).

Dzienniki, pamiętniki, korespondencja i niewydane rękopisy dzieł literackich, zwłaszcza sprzed drugiej połowy XIX wieku, to niedostatecznie rozpoznany kontynent kultury polskiej, skrywający tajemnice tożsamości kobiet, genealogii tej tożsamości, a także związków i aktywności kobiet innych niż uznane za jedynie znaczące dla biografii kobiecej: relacji małżeńskich, rodzinnych (żona, matka) i publicznych (patriotka, Matka Polka), czyli na przykład przyjacielskich, miłosnych i zawodowych. Relacje te często w nieoczekiwanych kierunkach przekraczają granice zakreślone przez pochodzenie etniczne, przynależność religijną, status społeczny oraz normy obyczajowe i moralne. Dzienniki, listy i inne dokumenty osobiste pozostające w rękopisach to nie tylko świadectwa życia umysłowego i obyczajów, ale także bardzo ważny i popularny gatunek piśmienniczy poprzednich epok. Z tego punktu widzenia piśmiennictwo kobiet – listy i dzienniki krążące pomiędzy nimi – okazują się rodzajem drugiego obiegu kultury intelektualnej, niewchodzącym poprzez druk w sferę publiczną, ale nieprzecenionym między innymi jeśli chodzi o poznanie życia umysłowego kobiet minionych epok.

Działalność zespołu Archiwum Kobiet wykracza poza pole związane z projektem. Zespół zaangażowany jest również w prace wydawnicze, współorganizuje studia podyplomowe: Gender Studies oraz Podyplomowe Studia Polsko-Żydowskie, organizuje seminaria.

W serii monograficznej „Lupa Obscura”, wydawanej przez Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, ukazują się monografie literaturoznawcze, poświęcone literaturze polskiej i obcej. Metodologia czytania koncentruje uwagę na zagadnieniach nieznanych lub słabo rozpoznanych, w odniesieniu do tekstów literackich, niefikcjonalnych oraz zjawisk społecznych i praktyk osobistych. Badacze i badaczki dekonstruują kanoniczne interpretacje, charakteryzują kulturowe wyobrażenia związane z aspektami męskości i kobiecości, ich obecności i nieobecności w dyskursach publicznych i prywatnych, wykorzystując transdyscyplinarne instrumentarium badawcze.

W serii edytorskiej „Archiwum Kobiet”, zainicjowanej w 2018 roku, wydawane są niepublikowane dotąd dokumenty osobiste autorstwa kobiet bądź związane z wybranymi kobiecymi biografiami. Autorki i autorzy opracowujący edycje wychodzą z dominujących dotychczas biograficznych ram ujmowania prezentowanych dokumentów w kierunku badań mikrohistorycznych oraz eseistycznonaukowej interpretacji źródeł. Wykorzystanie najnowszych ustaleń w dziedzinie edytorstwa, a także przeniesienie narzędzi krytyki genetycznej, stosowanej w odniesieniu do brulionów i przekazów tekstów literackich, na dokumenty osobiste pozwala ująć wydawane rękopisy w nieoczywistych kontekstach historycznych i biograficznych uwikłaniach.

Cykl otwartych seminariów naukowych „Duchowość kobiet” organizowany jest wspólnie z Wydziałem Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego od 2017 roku. Dorobek światowego religioznawstwa inspirującego się feminizmem jest w Polsce mało znany, a krytyka feministyczna, badając twórczość kobiet, stosunkowo mało uwagi poświęcała dotąd takim zjawiskom jak religijność czy duchowość.

Seminarium powstało z potrzeby, aby spojrzeć na język i praktyki religijne od nieco innej, nie tylko dyscyplinującej strony. W języku teologii, symboli religijnych, reguł zakonnych kobiety próbowały negocjować własne potrzeby i aspiracje. Z braku innego języka oferującego całościową wizję świata i sensu ludzkiej egzystencji, korzystały z języka, praktyk i instytucji religijnych, nierzadko jednak w taki sposób, aby poprzez przyswojenie, modyfikację lub odrzucenie wybranych znaczeń zyskać więcej wolności, szacunku, nawet przyjemności. Stawały się zakonnicami, mistyczkami, heretyczkami, neopogankami czy liderkami nowych ruchów (para)religijnych z powodów nie do końca oczywistych, rozumianych dotąd stereotypowo, a zasługujących na głębsze zbadanie.

Szczególnym obszarem naszych zainteresowań są z jednej strony rozmaite zjawiska w łonie i na obrzeżach polskiego katolicyzmu, z drugiej – specyficzne formy współczesnej religijności i duchowości, które obecnie dochodzą do głosu w naszym kraju, z trzeciej – religijne lub duchowe aspekty twórczości wybranych artystek. Interesuje nas zatem zarazem historia religijności i duchowości kobiet, jak ich współczesne oblicza.

Seminaria mają charakter interdyscyplinarny i międzyinstytucjonalny, dzięki czemu są przestrzenią wymiany wiedzy między specjalistami z takich dziedzin, jak historia literatury, historia sztuki, historia, religioznawstwo, teologia czy filozofia. Do wygłoszenia wykładu i dyskusji zapraszamy specjalistów z kraju i zagranicy.

Poniżej nagranie wywiadu z goszczącą 9 kwietnia 2019 r. na seminarium prof. Marianne Bjelland Kartzow ("Kamera": Monika Grodzka, realizacja: Julita Tomczyk):

 

Wiadomości Zespołu "Archiwum Kobiet"

Zespół badawczy "Archiwum Kobiet" poszukuje archiwistki/archiwisty

Prace badawcze prowadzone będą w ramach grantu NPRH „Archiwum Kobiet: Piszące. Kontynuacja” (2018-2023), realizowanego w Instytucie Badań Literackich PAN pod kierownictwem dr hab., prof. IBL PAN Moniki Rudaś-Grodzkiej. Jednym z głównych celów projektu jest rozszerzenie o kolejne rekordy bazy danych powstałej w ramach grantu „Archiwum Kobiet: Piszące” (2013–2018). W ramach projektu opracowywane są niewydane rękopisy kobiet mieszkających na obszarze historycznej Polski od XVI wieku do współczesności. Dokumenty pochodzą z szeroko pojętego obszaru literatury autobiograficznej (w zakres prac nie wchodzą utwory fikcjonalne), są przechowywane w archiwach polskich i zagranicznych, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów powiązanych kulturowo z Polską poprzez fakt dawniejszej łączności z jej terytoriami (Litwa, Ukraina, Białoruś itp.). Opracowanie polega na sformułowaniu streszczenia tekstu oraz biogramu autorki (na podstawie dostępnych źródeł drukowanych lub rękopiśmiennych) i wprowadzeniu wybranych szczegółowych informacji do bazy cyfrowej, według kryteriów zasadniczych dla możliwości przyszłego naukowego opracowania ich zawartości, takich jak autorstwo, miejsce pochodzenia autorki, czas powstania, gatunek.  
Pełny tekst ogłoszenia dostępny jest pod tym linkiem >>

Zespół badawczy "Archiwum Kobiet" poszukuje specjalistki/specjalisty ds. promocji

Do zadań specjalistki/specjalisty ds. promocji należeć będzie:
● opracowanie i wdrożenie strategii komunikacyjnej,
● poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań́ komunikacyjnych i promocyjnych, zapewniających skuteczność́,
● realizacja wyznaczonych w strategii komunikacji celów promocyjnych,
● realizacja zadań́ wynikających z bieżących potrzeb komunikacji do grup docelowych,
● organizacja spotkań wynikających ze strategii komunikacyjnej,
● dbanie o dobry wizerunek zespołu Archiwum Kobiet oraz realizowanych projektów,
● współpraca z mediami lokalnymi i krajowymi w celu realizacji zadań́ promocyjnych,
● współpraca z pracownikami IBL PAN oraz innymi podmiotami w celu realizacji zadań́ promocyjnych,
● opracowywanie raportów i działań PR.
Pełny tekst ogłoszenia dostępny jest pod tym linkiem >>
 

 

22 grudnia 2021, godz.16:30: wykład Alicji Urbanik-Kopeć, autorki książki „Chodzić i uśmiechać się wolno każdemu”

Zespół Archiwum Kobiet serdecznie zaprasza na wykład Alicji Urbanik-Kopeć, autorki książki „Chodzić i uśmiechać się wolno każdemu” (Krytyka Polityczna, 2021). 

Wykład odbędzie się 22 grudnia o godzinie 16:30, na platformie Zoom. Osoby zainteresowane uczestnictwem na Zoomie, prosimy o kontakt mailowy na adres archiwumkobiet@ibl.waw.pl. Wydarzenie będzie również transmitowane na Facebooku na stronie Archiwum Kobiet (link do wydarzenia na stronie: https://fb.me/e/1pfHMv05N).

Praca seksualna mogła być wyborem przymusem lub czymś pomiędzy. Stosunek do niej – zarówno samych pracownic, jak i klientów oraz postronnych świadków – bardzo wiele mówi o pozycji społecznej kobiet w XIX w. Ze względu na ogrom wzbudzanych emocji pokazuje jak w soczewce linie napięć dzielących społeczeństwo: i płciowych, i klasowych.
Książka „Chodzić i uśmiechać się wolno każdemu” to opowieść o ochronie zdrowia, prawie małżeńskim, pracy zawodowej kobiet i systemie opieki społecznej w dobie emancypacji kobiet. To historia społecznego konstruowania pojęcia niebezpiecznej kobiecej seksualności, szczególnie seksualności pracującej proletariuszki. Od kobiety swobodnie władającej własnym ciałem bardziej niebezpieczna jest bowiem tylko kobieta, która nie potrzebuje tradycyjnej rodziny patriarchalnej do zapewnienia sobie środków do życia.

23 czerwca 2021, godz. 17: Polskie Salem / seminarium z cyklu "Duchowość kobiet"

Polskie Salem - seminarium Archiwum KobietZespół Archiwum kobiet IBL PAN zaprasza na kolejne seminarium z cyklu Duchowość kobiet, które odbędzie się 23 czerwca 2021 roku (środa) w godzinach 17.00-18.30 na platformie zoom. Mgr Łukasz Hajdrych (UAM) wygłosi wykład pt. "Polskie Salem" poświęcony historii procesów czarownic w Kleczewie. Spotkaniu będzie towarzyszyła promocja nowego numeru "Czasu Kultury", zatytułowanego "Czarownice są wśród nas".

Wykład bedzie transmitowany na Facebooku.
Osoby chcące wziąć w nim udział na platformie ZOOM proszone są o zgłoszenia mailowe: archiwumkobiet@ibl.waw.pl.

 

10 czerwca 2021: seminarium poetyckie "Sophrosyne. Lucyna Skompska i Julia Hartwig"

07.06.2021
10 czerwca 2021 roku odbędzie się pierwsze seminarium poetyckie online zorganizowane przez Archiwum Kobiet: Sophrosyne. Lucyna Skompska i Julia Hartwig. Podczas spotkania zamierzamy omówić dwa wiersze Jasne niejasne Julii Hartwig, Bez powodu Lucyny Skompskiej i podjąć dyskusję o intelektualizmie w dwudziestowiecznej poezji kobiet.
 
 
I sesja: godz. 10-13
II sesja: od godz. 17

Uczestniczki:
Katarzyna Kuczyńska-Koschany
Beata Przymuszała
Agata Stankowska
Agnieszka Kwiatkowska
Agnieszka Waligóra
Anna Czabanowska-Wróbel
Agnieszka Kluba
Katarzyna Szopa
i Zespół Archiwum Kobiet
 
 
Link do spotkania - ten sam na obie części seminarium:

https://zoom.us/j/92532963646?pwd=MFlnMmZHQStpT0RCcHhPZk1mOXhvZz09 

Kolejność wystąpień na seminarium (10 czerwca 2021)

Archiwum Kobiet / "Piszemy nową historię"

Protokół wyboru oferty na realizację zamówienia: "Wykonanie usług informatycznych związanych z projektem Archiwum kobiet: piszące"

Nabór na redaktorów w projekcie „Archiwum kobiet: Piszące”

Projekt „Archiwum kobiet: Piszące”, realizowany w Instytucie Badań Literackich PAN, zakłada stworzenie bazy danych oraz zainicjowanie digitalnego archiwum niewydanych rękopisów kobiet mieszkających na obszarze historycznej Polski od XVI wieku do współczesności. Baza danych obejmować będzie rękopisy odnajdywane w trakcie kwerend w poszczególnych archiwach na terenie współczesnej Polski i krajów europejskich, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów powiązanych kulturowo z Polską. Piśmiennictwo kobiet – listy i dzienniki krążące pomiędzy nimi – okazują się także rodzajem drugiego obiegu kultury intelektualnej, niewchodzącym poprzez druk w sferę publiczną, ale nieprzecenionym między innymi jeśli chodzi o poznanie życia umysłowego kobiet minionych epok.

Obecnie poszukujemy redaktorek/redaktorów do naszej biobibliograficznej bazy internetowej. Zakres obowiązków: redakcja językowa i merytoryczna wpisów o źródłach i biogramów, dodawanie informacji na podstawie dostępnych słowników i materiałów historycznych, komponowanie haseł biograficznych i historycznych.
Wymiar pracy: 40 godzin miesięcznie na podstawie umowy zlecenia.

Szukamy osób, które:
– ukończyły specjalizację redaktorską na studiach polonistycznych/historycznych i mają co najmniej 2-letnie doświadczenie w redakcji tekstów naukowych oraz popularnonaukowych,
– znają specyfikę pracy w słownikowych internetowych bazach danych,
– potrafią wyszukiwać informacje w archiwach cyfrowych polsko- i anglojęzycznych.

Zapraszamy do współpracy także osoby zainteresowane wyszukiwaniem w archiwach i opisywaniem dokumentów osobistych do bazy Archiwum Kobiet.

Prosimy o wysyłanie CV do 26 lutego 2021 r. na adres: archiwumkobiet@ibl.waw.pl.
Projekt realizowany jest w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

17 grudnia 2020 r.: wykład online „Kim były polskie czarownice"

W XIX w. narodziło się romantyczne wyobrażenie o czarownicach jako pogankach, akuszerkach, zielarkach, guślarkach i buntowniczkach. Rzadko je dziś postrzegamy jako ofiary codziennej mizoginii.

Serdecznie zapraszamy na kolejny wykład z cyklu „Duchowość kobiet”, podczas którego historyk procesów o czary w Polsce, Michael Ostling opowie o przesłuchaniach domniemanych czarownic – o ich modlitwach, zaklęciach i rytuałach związanych z użyciem ziół – pokazując polskie czarownice jako fascynujące kobiety minionych epok.

Osoby zainteresowane wykładem prosimy o kontakt mailowy na adres archwumkobiet@ibl.waw.pl.

10 grudnia 2020 r.: wykład online „Ezoteryczna duchowość kobiet"

09.12.2020

Serdecznie zapraszamy na kolejne spotkanie w ramach cyklu "Duchowość kobiet".
Wykład poświęcony ezoterycznej duchowości kobiet wygłoszą prof. Monika Rzeczycka  z Uniwersytetu Gdańskiego, prof. Izabela Trzcińska z AGH i prof. Agata Świerzowska z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Spotkanie odbędzie się online na platformie Zoom. Osoby zainteresowane wykładem prosimy o kontakt mailowy na adres archiwumkobiet@ibl.waw.pl. Otrzymają Państwo wówczas linki do wydarzenia oraz do lektury.
 

Logo Archiwum Kobiet

 

     

 

 

 

 

 

 

 

Logo Słownika Polszczyzny XVI wieku

 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45