STOWARZYSZENIE
"PRO CULTURA LITTERARIA"

00-330 Warszawa, ul. Nowy Świat 72
pok. 121, tel. (22) 6572-742

Powstało w roku 1994 z inicjatywy pracowników Instytutu Badań Literackich PAN jako organizacja wspierająca polonistyczną działalność naukową, wydawniczą i popularyzatorską. Liczy czterdziestu trzech członków.

Główne kierunki działań:
- wydawanie książek i czasopism oraz finansowe i organizacyjne wspieranie działalności wydawniczej z zakresu literaturoznawstwa i edytorstwa naukowego,

- prowadzenie działalności popularyzatorskiej oraz finansowe i organizacyjne wspieranie krajowych i międzynarodowych konferencji naukowych.

Od 1995 r. Stowarzyszenie "Pro Cultura Litteraria" wraz z Wydawnictwem IBL wydaje serię Biblioteka Pisarzy Staropolskich, w ramach której do roku 2004 ukazało się 37 tomów. Od 2000 r. wydaje również serię Biblioteka Pisarzy Wieku Oświecenia.

W roku 2012 Stowarzyszenie zorganizowało kurs "Technologie informatyczne w edukacji i w organizacjach pozarządowych" (http://technologieinformatyczne.edu.pl/)


 
Prezes Stowarzyszenia - dr hab. Joanna Partyka
Wiceprezes - dr Joanna Krauze-Karpińska
Wiceprezes - mgr Tomasz Ostromęcki
Skarbnik - mgr Łukasz Ossowski
Sekretarz - dr hab. Estera Lasocińska
 
Kontakt:
tel.: 606 688 013

Publikacje Stowarzyszenia "Pro Cultura Litteraria"

Izabela Jarosińska: Zły - instrukcja obsługi w porządku alfabetycznym

Książka Izabeli Jarosińskiej o Złym jest jedyną pracą o tej powieści pisaną z punktu widzenia historyka literatury, będącego swego rodzaju świadkiem epoki. Autorka umiejętnie wykorzystuje własną pamięć z lat wczesnej młodości, a także ujawnia świetną znajomość realiów warszawskich sprzed kilkudziesięciu lat. […] Książka ma formę swobodnego eseju, zresztą zawsze trzymającego się faktów; jest przeznaczona dla szerszej publiczności, czemu sprzyjają jej niekwestionowane walory literackie.

(z recenzji Michała Głowińskiego)
 

Jan Tomkowski: Szkice o literaturze XX wieku

Szkice o literaturze XX wieku można czytać jako opowieść o długim trwaniu pewnych idei w historii i kulturze. Chodzi w szczególności o światopogląd pozytywizmu i jego obecność w dwudziestowiecznej kulturze polskiej (zwłaszcza po roku 1945). […]. Można też rozumieć książkę Jana Tomkowskiego jako przewodnik po miejscach o szczególnym znaczeniu dla kultury i literatury polskiej ubiegłego stulecia. Kresy i Galicja w prozie Leopolda Buczkowskiego, Warszawa w twórczości Marka Nowakowskiego i Stefana Kisielewskiego, Mazowsze w prozatorskich zapisach Ludwika Bohdana Grzeniewskiego – to właśnie takie miejsca, poddawane głębokiej mityzacji i nieustannie promieniujące wielorakimi sensami. Można wreszcie czytać Szkice o literaturze XX wieku jako rzecz traktującą o skomplikowanych przemianach form literackich w dobie nowoczesności. Rekonstrukcja i zinterpretowanie tych przemian jest przedmiotem rozpraw o poezji Juliana Tuwima i Stanisława Grochowiaka, eseistyce (szeroko pojętej) Stanisława Mackiewicza, Zygmunta Haupta i Stanisława Łosia czy mikronarracjach Grzeniewskiego. W istocie te wszystkie perspektywy myślenia o dwudziestowiecznej literaturze polskiej – historyczno-ideowa, topograficzna, genologiczna – wzajemnie się dopełniają.

(z recenzji prof. Tomasza Wójcika)

Katarzyna Gędas: Recenzje literackie Jarosława Iwaszkiewicza


Monografia wprowadza do historii literatury polskiej nowy, zasadniczo zrewidowany obraz krytycznoliterackiej twórczości Jarosława Iwaszkiewicza. Proponuje nowe, obiektywne, mocno osadzone w tekstach spojrzenie na pomijaną dotąd część twórczości pisarza, uzupełnia wiedzę z zakresu jego biografii. Intelektualnie niezależny, nieufny wobec zastanych opinii historycznoliterackich wybór tematu dokonany przez Katarzynę Gędas owocuje cennymi ustaleniami i jest wartościową propozycją nowej publikacji pomijanego fragmentu dzieła Jarosława Iwaszkiewicza.

Prof. Dr hab. Andrzej Zawada
 

Lenart Mirosław: Miles pius et iustus. Żołnierz chrześcijański katolickiej wiary w kulturze i piśmiennictwie dawnej Rzeczypospolitej. Warszawa 2009

Seria: Studia Staropolskie. Series Nova, t. 21

Książka Miles pius et iustus to studium poświęcone sposobom propagowania wzorca żołnierza katolickiego w kulturze polskiej na tle długiej i bogatej tradycji chrześcijańskiej, w której często odnoszono się do pojęć takich jak militia Christi, pugna spiritualis czy miles christianus, przepracowanych i dostosowanych do wymogów ideologii kontrreformacji. Praca oparta została na materiale źródłowym, szczegółowo uzupełniającym wiedzę na temat religijnego wymiaru postaw ludzi zaangażowanych w walki prowadzone przez Rzeczpospolitą przede wszystkim w wiekach XVI i XVII.

Rot Ewa: Bukoliczna księga znaczeń. Problemy interpretacji i edycji Sielanek Jana Gawińskiego. Warszawa 2009

 Seria: Studia Staropolskie. Series Nova, t. 22. 

„Rozprawa jest znaczącym uzupełnieniem wiedzy o Janie Gawińskim, a ponadto poważną próbą zmierzenia się z trudnym tematem sielanki staropolskiej, której w ostatnich latach badacze nie poświęcali zbyt wiele uwagi”.
(z recenzji doc. dr. hab. Krzysztofa Mrowcewicza)

„Rozprawa otwiera nowe perspektywy badawcze i prowokuje do dyskusji nie tylko nad twórczością XVII-wiecznego poety, lecz także nad metodą interpretacji staropolskiej tradycji bukolicznej”.
(z recenzji dr hab. Zofii Rejman)

Onus Athlanteum. Studia nad Kroniką biskupa Wincentego. Warszawa 2009

 Seria: Studia Staropolskie. Series Nova, t. 25.

Książka zawiera nowe artykuły i rozprawy na temat biskupa Wincentego (†1223) i jego Kroniki Polskiej — arcydzieła średniowiecznego pisarstwa historycznego, które wciąż przyciąga naszą uwagę. Zespół autorski zgromadził badaczy, którzy ostatnio zajmowali się Kroniką. Obradowali oni w Instytucie Badań Literackich PAN na Spotkaniach Mediewistycznych 4-6 czerwca 2008.

Piskała Magdalena: Boże miłości i wstydliwe dowcipy. Studia nad epigramatyczną twórczością Macieja Kazimierza Sarbiewskiego i Alberta Inesa. Warszawa 2009

Seria: Studia Staropolskie. Series Nova, t. 23.

Książka jest próbą oglądu epigramatycznych zbiorów Macieja Kazimierza Sarbiewskiego i Alberta Inesa — nowołacińskich poetów tworzących w siedemnastowiecznej Polsce. Obaj byli jezuitami i cieszyli się w swoim czasie sporą popularnością. Obaj też pisali epigramaty, ale podejście do tej drobnej formy wydaje się najbardziej ich różnić. Jest to bowiem gatunek dający twórcy dużą swobodę, mający przebogatą tradycję w literaturze antycznej, w nowożytnej Europie uprawiany w najrozmaitszych formach i odmianach.

Krauze-Karpińska Joanna: "Wirydarz poetycki" Jakuba Teodora Trembeckiego. Warszawa 2009

Seria: Studia Staropolskie. Series Nova, t. 24. 

Autorka obrała za przedmiot swojej obszernej filologicznej monografii Wiridarz poetycki Jakuba Teodora Trembeckiego, szczególny zabytek XVII-wiecznego piśmiennictwa. Jest to manuskrypt o objętości ponad 1200 stron, zawierający ponad 1000 polskich i łacińskich utworów poetyckich, w większości niedrukowanych w okresie staropolskim, stanowiący najważniejszą historyczną antologię poezji wieku XVII, zarówno ze względu na objętość, jak i systematykę układu. konsekwentne, w miarę posiadanej wiedzy, ujawnianie autorów, jakość i unikatowość przekazywanych tekstów, często znanych tylko z tego źródła. Rękopis ten został wydany w latach 1909—1910 przez Aleksandra Brücknera, dzięki czemu jego literacka zawartość jest obecna we wszystkich niemal opracowaniach dotyczących XVII-wiecznej poezji polskiej, on sam jednak dostępny byt ogółowi zainteresowanych tylko przez krótki okres w latach 30. ubiegłego wieku.

DIALOGUS IN NATALI DOMINI. DIALOG NA NARODZENIE PANA. EKLOGA DE NATIVITATE DOMINI. EKLOGA NA NARODZENIE PAŃSKIE. Warszawa 2001


Wydała i przełożyła J. Żabicka.

Seria: Biblioteka Pisarzy Staropolskich, t. 21.

Krytyczne wydanie dwóch XVI-wiecznych pastorałek dramatycznych napisanych łaciną wzorowaną na klasycznej, w starożytnych miarach wierszowych. Edycja uzupełniona komentarzem zawierającym wykaz skrótów, opis źródeł, omówienie zasad transkrypcji, objaśnienia i zasady wersyfikacyjne.

Gradowski Franciszek: Hodoeporicon Moschicum. *Wyprawa moskiewska. Warszawa 2011

Wydał Bartłomiej Czarski, przełożyli Bartłomiej Czarski i Ariadna Masłowska-Nowak.

Seria: Biblioteka Pisarzy Staropolskich, t. 39.

Hodoeporicon Moschicum Franciszka Gradowskiego – nowołaciński poemat epicki przedstawiający przebieg słynnego rajdu Krzysztofa Radziwiłła w głąb Państwa Moskiewskiego, uważany niekiedy za wzór Jazdy do Moskwy Jana Kochanowskiego. 

Eberhard z Bremy: Laborintus. Warszawa 2011


Przekład z języka łacińskiego, wstęp i przypisy Dorota Gacka.

Laborintus Eberharda z Bremy (Niemca), Evarardus Alemannus, XIII w. jest dziełem z nurtu poetyk reprezentowanego przez Mateusza z Vendôme, Gerwazego z Melkley, Godfryda de Vinsauf i Jana z Garlandii. Obok wykładu sztuki poetyckiej mamy tu zapis doświadczeń nauczycielskich Eberharda oraz spojrzenie na stan średniowiecznej edukacji z prezentacją dzieł kluczowych dla artes liberales. Wykład ożywiają personifikacje Gramatyka i jej służka – Poezja. Wierszowany tekst poetyki był w XIV i XV w. przedmiotem lektury i komentarzy w szkołach i uniwersytetach, m.in. w Pradze i w Krakowie. Jest to jedyna poetyka drukowana przed rokiem 1500. 

 

Twardowski Samuel: Władysław IV, król polski i szwedzki. Warszawa 2012


Wydał Roman Krzywy.

Seria: Biblioteka Pisarzy Staropolskich, t. 40.

Władysław IV, król polski i szwedzki Samuela Twardowskiego to obszerny, choć nieukończony epos historyczno-biograficzny z 1649 r., ukazujący młodość i początkowe lata panowania króla na tle wojen, jakie Rzeczypospolita toczyła w pierwszych dekadach XVII w. 

Bartoszyński Kazimierz: O polskich prozach powieściowych - słynnych i nieco zapomnianych. Warszawa 2011


Ujęcie zestawiające prozę dawną z powieściami współczesnymi lub szukające wyjścia poza w zdefiniowany wzorzec klasyczny spina szkice Kazimierza Bartoszyńskiego mocną klamrą. Nadaje też całej pracy perspektywę, której próżno szukać w jakimkolwiek innym autorskim ujęciu. Wykorzystując imponującą erudycję i odwołując się do najlepszych tradycji dyskursu strukturalistycznego, Kazimierz Bartoszyński pisze o gatunku powieściowym, jak nikt poza nim.

 

 

Logo Słownika Polszczyzny XVI wieku

 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45