Maria Dąbrowska – Anna Kowalska. Listy 1940–1949. T. 1–6

Kierowniczka: dr hab. Ewa Głębicka, prof. IBL PAN
grant NPRH
okres realizacji: 2022–2027
wartość dofinansowania: 962 203 zł
całkowity koszt inwestycji: 962 203 zł

Niewydana korespondencja Dąbrowskiej z bliską przyjaciółką, Anną Kowalską, prowadzona w latach 1940–1965 i będąca jednym z najobszerniejszych pod względem ilościowym i objętościowym zespołem korespondencyjnym w literaturze polskiej XX wieku, jest zjawiskiem szczególnym. Liczy 2353 obszernych, wielostronicowych listów i do niedawna była zastrzeżona zapisem testamentowym autorki Nocy i dni.
Zmienny charakter kontaktów przyjaciółek i stopień skomplikowania ich losów powodują, że w ich korespondencji wyodrębniają się wyraziste, niemal odrębne bloki: listy okupacyjne, listy z okresu pobytu Kowalskiej we Wrocławiu i listy z lat, kiedy Kowalska przeniosła się do Warszawy. Listy okupacyjne są szczególnie interesujące dla badaczy lat wojny i okupacji – dają wiedzę o tym okresie życia pisarek, w którym zapisy w ich dziennikach są bardzo powściągliwe lub często w ogóle ich brak. Wyjaśniają wiele ich decyzji życiowych, pokazują wreszcie nieznane szczegóły wojennego życia w Warszawie i we Lwowie oraz tragiczne losy członków rodziny i przyjaciół. Od jesieni 1943 do 1948 roku dodatkowym wątkiem w korespondencji Dąbrowskiej z Kowalską jest ich bliska relacja uczuciowa, wnosząca do listów ton intymnych zwierzeń i deklaracji, przeplatających się z doniesieniami z codziennego życia wojennego i tuż-powojennego. Od połowy 1946 roku dynamikę wymiany listów wyznaczał rytm bardzo częstych wyjazdów Dąbrowskiej do Wrocławia, co trwało do 1954 roku, gdy to Kowalska po śmierci męża w 1947, a potem Stanisława Stempowskiego w 1952 na stałe przeniosła się wraz z córką do Warszawy.
Uzyskawszy zgodę Spadkobierców na edycję całości korespondencji, podjęto decyzję o opracowaniu i publikacji w 12 tomach (dwa kolejne granty), z czego niniejszy grant obejmuje lata 1940–1949 w 6 tomach (1304 listy).
Tomy VII-XII za lata 1950-1965, obejmujące 1049 listów, zostaną opracowane i wydane w ramach kolejnego projektu jako kontynuacja niniejszego.
 
Uczestnicy projektu:
dr hab. Ewa Głębicka (kierownictwo grantu, redakcja naukowa całości oraz opracowanie tomów II-III),
dr Sylwia Chwedorczuk (wykonawca; przygotowanie do druku t. I i części t. II),
dr Katarzyna Nadana-Sokołowska (opracowanie t. IV),
dr Barbara Tyszkiewicz (opracowanie t. V),
mgr Zofia Leśnik (opracowanie t. VI),
kustosz Małgorzata Wichowska z Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie (przepisanie z rękopisu całości korespondencji i prac związanych z ich kolacjonowaniem),
kustosz Anna Trznadel-Szczepanek z Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie (listy pisane w języku francuskim).
 
Kolejne tomy ukazywać się będą w tradycyjnej formule drukowanej oraz w wersji cyfrowej na stronie Nowej Panoramy Literatury Polskiej IBL PAN. Cyfrowa forma publikacji, wykorzystująca znaczniki TEI (Text Encoding Initiative) jest najbardziej rozpowszechnionym w Europie standardem znaczników, wykorzystywanych w naukowych edycjach tekstu. Uwzględni liczne funkcjonalności związane z przeszukiwaniem korpusu tekstów oraz wielorakimi sposobami sortowania listów, wzajemne powiązania elementów komentarza naukowego z tekstem dowolnej liczby listów.

Do zespołu edytorów cyfrowych należą:
dr hab. Bartłomiej Szleszyński (kierujący pracami),
dr Kajetan Mojsak,
dr Konrad Niciński,
dr Paweł Rams,
mgr Agnieszka Szulińska,
mgr Agnieszka Zalotyńska.
Logo Archiwum Kobiet

 

     

 

 

 

 

 

 

 

Logo Słownika Polszczyzny XVI wieku

 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45