Katarzyna Chmielewska

 Katarzyna Chmielewskadoktor, adiunktka w Instytucie Badań Literackich PAN
Ośrodek Badań Kulturowych i Literackich nad Komunizmem

Pracownia Współczesnej Literatury i Komunikacji Społecznej

Numer orcid: 0000-0003-4095-2834 

 

40. Zainteresowania badawcze:


analiza dyskursu, a szczególnie kulturowych i literackich kontekstów komunizmu w Polsce, badania kulturowe oraz literatura współczesna, memory studies oraz badania nad Holocaustem


Adres e-mail: katarzyna.chmielewska@ibl.waw.pl



Biogram:


Dr Katarzyna Chmielewska studiowała na Wydziałach Polonistyki oraz Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. W 1999 roku obroniła na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego pracę magisterską, przygotowaną pod kierunkiem prof. dr hab. Marii Janion, pt. „Krytyka Teorii Recepcji”, otrzymała II nagrodę w konkursie prac magisterskich im. Jana Józefa Lipskiego w 2000 roku. W 1999 roku rozpoczęła studia doktoranckie w Szkole Nauk Społecznych przy IFiS PAN. Od 2008 pracuje w Instytucie Badań Literackich PAN w zespole Literatura i Konteksty (stanowisko adiunkta). 19 styczna 2010 obroniła rozprawę doktorską pt. „Kryzys podmiotu literackiego: Dzienniki i eseistyka Witolda Gombrowicza” napisaną pod kierunkiem prof. dr hab. Michała Głowińskiego, za którą otrzymała nagrodę Archiwum Emigracji, Biblioteki UMK w Toruniu, fundowaną przez Kancelarię Senatu RP. Współtwórczyni Ośrodka Studiów Kulturowych i Literackich nad Komunizmem w IBL PAN. Redaktorka serii Komunizm. Idee – Dyskursy – Praktyki.



Publikacje:

Książki:

[Współautorstwo i redakcja naukowa] Komunizm. Idee i praktyki w Polsce 1944-1989, Wydawnictwo IBL PAN 2018

[Współautorstwo i redakcja naukowa] Pomniki pamięci. Miejsca niepamięci, Wydawnictwo IBL PAN 2017

[Współautorstwo i redakcja naukowa] Rok 66. PRL na zakręcie, Wydawnictwo IBL PAN 2015
[Współautorstwo i redakcja naukowa] PRL życie po życiu, Wydawnictwo IBL PAN 2012
[Współautorstwo i redakcja naukowa] Literatura i socjalizm, wydawnictwo IBL PAN 2012
[Współautorstwo i redakcja naukowa] Opowiedzieć PRL, Wydawnictwo IBL PAN 2011
Strategie podmiotu: Dziennik Witolda Gombrowicza, Wydawnictwo IBL PAN 2010
[Współautorstwo książki] Czytanki dla robotników sztuki, Warszawa 2009
[Współautorstwo książki] Znikanie. Instrukcja obsługi, Warszawa 2009
[Współautorstwo książki] Stosowność i forma. Jak opowiadać o Zagładzie?, red. M. Głowiński, K. Chmielewska, K. Makaruk, A. Molisak, T. Żukowski, Kraków 2005.

 

Ważniejsze rozprawy i artykuły:

  1. Constructing the Figure of the Polish Shoah Witness, w: The Holocaust Bystander in Polish Culture, 1942–2015: The Story of Innocence. London: Palgrave 2021, 41-78. DOI: 10.1007/978-3-030-66408-4
  2. Alternative Narratives of the 1940s Versus the Politics of Memory, w: The Holocaust Bystander in Polish Culture, 1942–2015: The Story of Innocence. London: Palgrave 2021, 79-116. DOI: 10.1007/978-3-030-66408-4.
  3. Maria Janionová (1926–2020): transgrese, w: Česká literatura no 68 (5) 2020, 632-634.
  4. Gra pod Gombrowicza, w: Teksty Drugie 2019 no 5, 201-207.
  5. Socialist Realism in a New Perspective. A Proposal of Literary History Analysis, w: Studia Litteraria et Historica no 8 2019. DOI: 10.11649/slh.2074
  6. The Intelligentsia and the Holocaust. Dispersing the Image, w: Studia Litteraria et Historica, no 7 2018.  Doi:  https://doi.org/10.11649/slh.1704.
  7. Życie na niby czyli diagnoza na serio. Polski świadek Zagłady, w: Lata czterdzieste. Początki polskiej narracji o Zagładzie, red. M. Hopfinger, T. Żukowski, Wydawnictwo IBL Warszawa 2018, s. 299, ss. 215 – 251.
  8.  Żyd jako znikanie i tajemny kod. Literatura „Ziem Odzyskanych”, w: „Ziemie Odzyskane”. W poszukiwaniu nowych narracji, red. E. Kledzik, M. Michalski, M. Praczyk, Instytut Historii UAM, Poznań 2018, ss. 115 – 126.
  9. Konstruowanie figury polskiego świadka podczas Zagłady w: Opowieść o niewinności. Kategoria świadka Zagłady  w kulturze polskiej (1942–2015)  red. M. Hopfinger, T. Żukowski, Wydawnictwo IBL, Warszawa 2018, s. 582, ISBN 978-83-66076-21-1, ss. 53 – 98.
  10. Narracje alternatywne wobec polityki pamięci. Lata czterdzieste w: Opowieść o niewinności. Kategoria świadka Zagłady  w kulturze polskiej (1942–2015)  red. M. Hopfinger, T. Żukowski, Wydawnictwo IBL, Warszawa 2018, s. 582, ISBN 978-83-66076-21-1, ss. 98 – 150.
  11. Nowe perspektywy studiów nad komunizmem w powojennej Europie Środkowo-Wschodniej, (wraz z A. Mrozik, G. Wołowcem) w: Komunizm. Idee i praktyki w Polsce 1944 – 1989 red. K. Chmielewska, A. Mrozik, G. Wołowiec, Wydawnictwo IBL 2018. Seria: Komunizm. Idee – Dyskursy – Praktyki. ISBN 978-83-66076-22-8, s. 515, ss. 5 – 21.
  12. Uprawomocnienie komunizmu. Budować i burzyć, w: Komunizm. Idee i praktyki w Polsce 1944 – 1989 red. K. Chmielewska, A. Mrozik, G. Wołowiec, Wydawnictwo IBL 2018. Seria: Komunizm. Idee – Dyskursy – Praktyki. ISBN 978-83-66076-22-8, s. 515, ss. 22- 62.
  13. Az értelmiség és a parasztok. Antiszemitizmus a soá idején Lengyelországban (tanulmány) w: Múlt és Jövő, Nr 1  2018, ss. 66- 73.
  14. Two memories, w: Estranged, red. N. Romik, J. Kuszarska Wydawnictwo Muzeum Polin, Warszawa 2018 .
  15. Der polnische Zeuge. Traumabildung, Symetrien und feindliche Ubernahme des (jüdischen) Traumas, w:  Nach dem Holocaust. Medien postakatastrophischer Vergegenwärtigung in Polen und Deutschland, red. A. Tippner, Anna Artwińska, Peter Lang Verlag, Frankrut am Main, 2017.
  16. Die Annäherung an die Katastrophe: Paweł Pawikowski Ida und Władysław Pasikowskis Pokłosie, w: Nach dem Holocaust. Medien postakatastrophischer Vergegenwärtigung in Polen und Deutschland, red. A. Tippner, Anna Artwińska, Peter Lang Verlag, Frankrut am Main, 2017.
  17. Memoria, política histórica y habitus histórico-identitario, w: Memoria encarnada, género y silencios en España y América Latina. Siglo XXI, red. Katarzyna Dürst, Aranzazu Calderón Puerta, Padilla Libros Editores y Libreros, Sevilla 2017.
  18. Marxismus bez marxismu. Poznámky k literární vědě a humanistice v současném Polsku, w: Česká literatura no 6 2017.
  19. Narracje historyczne o komunizmie, w: Debaty po roku 1989. Literatura w procesach komunikacji. W stronę nowej syntezy 2, red. M. Hopfinger, T. Żukowski, Wydawnictwo IBL, Warszawa 2017.
  20. Człowiek-pomnik. Instytucjonalizacja i przejęcie bohaterów na przykładzie Marka Edelmana, w: Pomniki pamięci. Miejsca niepamięci, red. K. Chmielewska, A. Molisak, Wydawnictwo IBL PAN Warszawa 2017.
  21. Contemporary Historical Discourse on Polish Communism in a Narratological Perspective, w: Teksty Drugie 2016 no 1, numer anglojęzyczny.
  22. Mamy bombę i nie zawahamy się jej zakopać, w: Zagłada w" Medalionach" Zofii Nałkowskiej: tekst i konteksty. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN 2016
  23. Ćwiczenia praktyczne z polityki historycznej. Narracje historyczne lat 60. w Polsce, w: Rok 66. PRL na zakręcie, red. K. Chmielewska, T. Żukowski, G. Wołowiec. Warszawa 2014

24.  Trauma Marca. Epilog [wraz z Tomaszem Żukowskim], w: Rok 66. PRL na zakręcie, red. K. Chmielewska, T. Żukowski, G. Wołowiec. Warszawa 2014

25.  Wynalazek tożsamości, w: Tożsamość w czasie Wielkiej Zmiany, red. A. Werner, T. Żukowski, Warszawa 2013

26. Komunizm w perspektywie historiografii współczesnej. Próba ujęcia, w: PRL życie po życiu, red. K. Chmielewska, A. Mrozik, G. Wołowiec, Warszawa 2012.

27.  Tak i nie. Meandry polskiego dyskursu postkolonialnego i postzależnościowego, w: Po zaborach, po wojnie, po PRL: polski dyskurs postzależnościowy dawniej i dziś, red. H. Gosk, Poznań 2013. 

28.  Marksizm ante portas w: Literatura i socjalizm, Warszawa: Wydawnictwo IBL 2012. 

29.  Nihilizm nowoczesności, Teksty Drugie no3 2011.

30.  Hydra pamiątek. Pamięć historyczna w dekompozycji, w: Opowiedzieć PRL, Warszawa: Wydawnictwo IBL 2011.

31.  Propheta in patria sua, Teksty Drugie no 1/2 2011

32.  Nic, tylko się bawić, w: Czytanki dla robotników sztuki. Warszawa 2009

33.  Poza granicami gatunku? "Dziennik" Witolda Gombrowicza, Nauka 2008 tom 4

34.  Wprost do przemocy. Analiza języka tygodnika Wprost styczeń – marzec 2005 (wraz z Tomaszem Żukowskim), w: Media i władza, red. P. Żuk, Warszawa 2006.

35.  Naród z Panem i Plebanem. Myśl polityczna i społeczna Adama Michnika (wraz z Tomaszem Żukowskim), w: Media i władza, red. P. Żuk, Warszawa 2006.

36.  Literackość jako przeszkoda, literackość jako możliwość wypowiedzenia, w: Stosowność i forma. Jak opowiadać o Zagładzie?, red. M. Głowiński, K. Chmielewska, K. Makaruk, A. Molisak, T. Żukowski, Kraków 2005.

37.  Klęska powieści? Wybrane strategie pisania o Szoa, w: Stosowność i forma. Jak opowiadać o Zagładzie?, red. M. Głowiński, K. Chmielewska, K. Makaruk, A. Molisak, T. Żukowski, Kraków 2005.

38.  Podmiot jako utopia estetyczna. „Listy o estetycznym wychowaniu człowieka” Fryderyka Schillera i „Dziennik” Witolda Gombrowicza, Pamiętnik Literacki 2004, z. 4.

39.  Das Über - Subjekt, der Dandy und die Negativität Das Problem eines Subjekts im "Tagebuch" von Witold Gombrowicz, w: Problem des Subjektes, Bremen 2004.

40.  Das Subjekt als Problem der ästhetischen Utopie, w: Problem des Subjektes, Bremen 2004.

41.  Założenia i aporie teorii recepcji, Pamiętnik Literacki 2001, z. 4.

42.  Jak możliwa jest poetyka (eseju), Teksty Drugie 2001, z.3-4


Przekłady:
1. Ricarda Bethke, Patos, koniecznie. „Powstanie” słuchacza: msza za Brechta w pięćdziesiątą rocznicę śmierci, Le Monde Diplomatique, nr 9 2006
2. Lionel Richard, Żyd Süß, Le Monde Diplomatique, nr 5 2006.
3. Götz Aly, Nie obciążać Narodu Niemieckiego, Le Monde Diplomatique, nr 2 206
4. Tłumaczenie książki Wilhelma Weischedela, Do filozofii kuchennymi schodami, PWN 2002.
5. Rolf Fieguth, O literackim znaczeniu nieznaczącego. Polskie motywy w noweli Tomasza Manna „Śmierć w Wenecji”, w: tegoż, „Poezja w fazie krytycznej”, Świat Literacki, Warszawa 2001.
6. Rolf Fieguth, Motywy poetologiczne w cyklu poetyckim Sebastiana Grabowieckiego Rymy duchowne (1590), w: tegoż, „Poezja w fazie krytycznej”, Świat Literacki

Udział w życiu naukowo-organizacyjnym, udział w projektach badawczych:

Członkini międzynarodowej sieci badawczej COST Action CA 16213: New Exploratory Phase in Research on East European Cultures of Dissent – kierownictwo dr Maciej Maryl; udział w projekcie: członkini grupy badawczej „Memory of Dissent” (udział w kwerendach, konferencjach, seminariach badawczych). Planowany czas współpracy 2017 – 2021.

Koordynatorka projektu wspólnego IBL PAN i Ústav pro českou literaturu: “Marxist Literary Research in Polish People’s Republic and Czechoslovak Republic and their contexts. 1944 – 1956” w latach 2017 – 2018.

Nr grantu NPRH0064, projekt realizowany przez Ośrodek Studiów Kulturowych i Literackich nad Komunizmem w IBL PAN pod kierunkiem prof. dra hab. Michała Głowińskiego; grant „Komunizm – dzieje pojęcia w Polsce w latach 1944-1989. Interpretacje i sposoby użycia: literatura, kultura, społeczeństwo” przyznany w 2012 roku. Planowany czas realizacji 2013 – 2018; sekretarz grantu

Nr grantu NPRH0049, projekt realizowany pod kierunkiem prof.. dr hab. Maryli Hopfinger w Instytucie Badań Literackich „Wobec Zagłady - w stronę demitologizacji kategorii opisu” w latach 2013 - 2018

Nr grantu N N103 450240, projekt realizowany przez Zespół literatura i Konteksty IBL PAN pod kierunkiem, grant „Opowiedzieć PRL”, autorka jednego ze studiów składających się na całość projektu; współredaktorka; realizowany od 20 maja 2011 do 19 maja 2013, zakończony

Nr grantu NN 103 22 5538, projekt realizowany pod kierunkiem prof.. dr hab. Andrzeja Wernera w Instytucie Badań Literackich „Gra o tożsamość w Polsce w czasach wielkiej zmiany” , autorka jednego ze studiów składających się na całość projektu; realizowany w latach 2010 – 2012, zakończony.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Logo Archiwum Kobiet

 

 

     

 

 

 

 

 

 

Logo Słownika Polszczyzny XVI wieku

 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45