Agnieszka Bąbel

dr, adiunkt
Identyfikator ORCID: 0000-0002-1821-9399

Pracownia Literatury II połowy XIX wieku
Główne kierunki zainteresowań naukowych:
Historia literatury pięknej i użytkowej końca XVII i XIX wieku, historia obyczaju (norma obyczajowa i jej łamanie), edytorstwo tekstów dawnych.

agnieszka.babel@ibl.waw.pl
zbotl@ibl.waw.pl (22) 657 28 76 (środy, godz. 10.00-14.00)

PUBLIKACJE:
Książki:

•   Muza z warząchwią. Szkice o literaturze i kulinariach, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2004.
•  Skandal, gafa, prowokacja. Obraz normy obyczajowej i jej naruszania w polskie powieści drugiej połowy XIX wieku, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2014.

 Rozprawy i artykuły:
1.  Siedem kartek, siedem nieszczęść. Fragmenty dziennika Marii z Trembickich Faleńskiej w zbiorach Biblioteki Narodowej – wstęp historyczny z edytorskim opracowaniem tekstu („NAPIS”, seria XXIII, 2017,  List jako szczególny gatunek literacki);
2. Bolesław Prus w przypisach i przypiskach. Studium przypadku – wspólnie z Agatą Grabowską-Kuniczuk („Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2017, nr 12, Filozofia przypisu);
3. Ulotne jak dym? Kryptoreklama i przemiany obyczajów – o kampanii Polskiego Monopolu Tytoniowego na łamach „Kobiety Współczesnej” w latach 1931-1932 („NAPIS”, seria XXII, 2016, Warunkiem trwałości jest przemiana. Parafrazy, kontynuacje i aluzje literackie);
4. Znak, którego nie ma. Przemilczenie, zaniechanie, brak w obyczajowości II połowy XIX wieku, w: Wiktorianie nad Tamizą i nad Wisłą, red. E. Paczoska i A. Budrewicz, Warszawa 2016;
5. „Dla społeczeństwa – przez żołądek”. Bolesław Prus: smakosz, kronikarz i pozytywista, w: Bolesław Prus – mieszkaniec, kronikarz i pisarz Warszawy, red. M. Parnowska i A. Komornicka, Warszawa 2016);
6. „Anioł z patentem” i dzielna lekarka – ewolucja obrazu kobiety uczonej na łamach „Przeglądu Tygodniowego” w latach 1866-1875, w: Pozytywiści warszawscy: „Przegląd Tygodniowy” 1866-1876. Seria I. Studia, rewizje, konteksty, red. i wstęp A. Janicka, Białystok 2015;
7. Kłopoty z Deotymą („NAPIS”, seria XXI, 2015, Sztuka tracenia, sztuka rezygnacji. Samoograniczenie i autocenzura);
8. W poszukiwaniu pierwowzoru Wokulskiego. Między prawdą a fikcją – wspomnienia rodzinne Leokadii Korwin-Pawłowskiej – wspólnie z Agatą Grabowską-Kuniczuk, w: Realiści – realizm – realność. W stulecie śmierci Bolesława Prusa, red. E. Paczoska, B. Szleszyński, D. Osiński, Warszawa 2013;
9. Powstanie od kuchni. Motywy kulinarne w literaturze pięknej i wspomnieniowej dotyczącej powstania styczniowego („LiteRacje. BOYówka kulturalna” 2 [29] / 2013);
10. Rodzinne oswajanie traumy. Anegdota, humor, bagatelizowanie jako strategie opowiadania o walce i zesłaniu we wspomnieniach o powstaniu 1863 r. („NAPIS”, seria XIX, 2013, Album rodzinny z traumą w tle);
11. Sztuka zrywania. Niefortunne narzeczeństwa w polskiej powieści i wspomnieniach końca XIX i początku XX w. („NAPIS”, seria XVIII, 2012, Tabu i wstyd);
12. Jawne paragrafy i ukryte obyczaje. O niektórych zapomnianych realiach w polskiej powieści dziewiętnastowiecznej („NAPIS. Tom poświęcony literaturze okolicznościowej i użytkowej”, seria XVII, 2011, Jawne i ukryte w literaturze i kulturze);
13. Między metryczką a przypisem. Doświadczenia edytorów „Literatury konfederacji barskiej” – wspólnie z Agatą Grabowską-Kuniczuk („Wiek Oświecenia”, t. 27, 2011, O edytorstwie źródeł osiemnastowiecznych);
14. „Kodeks światowy” i „towarzyskie nieprzyzwoitości”. Zakazy i nakazy w polskich dziewiętnastowiecznych poradnikach savoir-vivre’u – wspólnie z Agatą Grabowską-Kuniczuk („NAPIS. Tom poświęcony literaturze okolicznościowej i użytkowej”, seria XV, 2009, Umysły zniewolone. Literatura pod presją);
15. Żart i autoironia w wybranych polskich wspomnieniach z dziewiętnastego wieku („NAPIS. Tom poświęcony literaturze okolicznościowej i użytkowej”, seria XIV, 2008, Krzywe zwierciadło na gościńcu. Literacka satyra, karykatura, groteska);
16.  Panny w podróży. Podróże we wspomnieniach z lat dziewczęcych z drugiej połowy XIX i początku XX wieku, w: Podróż i literatura 1864-1914, red. E. Ihnatowicz, Warszawa 2008;
17. Mieszczucha życie codzienne według Gabrieli Zapolskiej, w: Codzienność w literaturze XIX ( i XX wieku). Od Adalberta Stiftera do współczesności pod red. G. Borkowskiej i A. Mazur, Opole 2007;
18. Zaproszenia ślubne z końca XIX i początku XX wieku jako zwierciadło przemian obyczajowych („Prace Polonistyczne” LXI, 2006, t. II);
19. Natura i osobliwości biletu wizytowego. Uwagi o zbiorze wizytówek w papierach Władysława Smoleńskiego („NAPIS. Tom poświęcony literaturze okolicznościowej i użytkowej”, seria X, 2004);
20.  Zjednoczenie przeciwieństw i archetyp Cienia. Bohater romantyczny a bohater powieści fantasy („ALBO albo. Problemy psychologii i kultury”, 3/2001).

Recenzje:
1. recenzja popularnonaukowej książki M. Piątkowskiej „Bolesław Prus. Śledztwo biograficzne”, Znak, Kraków 2017,(„Tygodnik Powszechny” nr 4, 21 stycznia 2018);
2. Bolesław Prus: pisarz nowoczesny (pod red. Jakuba A. Malika, Wydawnictwo KUL, Lublin 2009) – wspólnie z Agatą Grabowską-Kuniczuk („Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” R. III (XIV) 2010);
3. recenzja tomu pokonferencyjnego Sztuka pisania. O liście polskim w wieku XIX („Pamiętnik Literacki” z. 4/2003).

Prace edytorskie:
1. Bolesław Prus. Pisma wszystkie. Powieści: Przemiany, Wydawnictwo Episteme, Warszawa-Lublin 2017 (opracowanie edytorskie, wstęp i redakcja wspólnie z Agatą Grabowską-Kuniczuk) – w druku;
2. Bolesław Prus, Humoreski, nowele, opowiadania. Tom IV: 1876-1877; Tom V: 1878-1879, Wydawnictwo Episteme, Warszawa-Lublin 2016 (redakcja tomu V, autorstwo opracowania 3 nowel: Poznać siebie trudno, Straszna noc, Norcio i Plunio; współautorstwo opracowania 3 nowel – razem z Izabelą Poniatowską: Nowe prądy, Wielki los, Szkatułka babuni);
3. opracowanie i redakcja książki Bolesław Prus. W Warszawie. Wybór z „Kronik”, t. 1-3, wybór i wstęp S. Sandler, Warszawa 2013 (wspólnie z Agatą Grabowską-Kuniczuk);
4. współredakcja książki Leksykon „Lalki” (wspólnie z Aliną Kowalczykową, autorstwo kilkunastu haseł), Warszawa 2011;
5. opracowanie merytoryczne i filologiczne kilkudziesięciu tekstów do antologii Literatura konfederacji barskiej (dialogi, wiersze, proza narracyjna), współredakcja całości czterotomowej edycji, Warszawa 2005-2009 (t. 1: Dramaty, Warszawa 2005, t. 2: Dialogi, 2005; t. 3: Wiersze, Warszawa 2008, t. 4: Silva rerum, Warszawa 2009);
6.    współredakcja książki zbiorowej Żywioł słowa. Literatura i jej formy mówione (Warszawa 2007).

Ponadto:
•    współredakcja roczników czasopisma „NAPIS” (seria XIV, XV, XVI, XVII, XVIII, XIX, XX, XXI, XXII, XXIII).

Ważniejsze prace w przygotowaniu:
1.  Moda i styl życia, w: Pozytywiści warszawscy, t. I. Człowiek, pod red. A. Janickiej, Białystok 2018;
2. Wizerunki konfederatów wielkopolskich w tekstach ulotnych czasów barskich, w: Za wiarę i wolność. 250 rocznica konfederacji barskiej, red. B. Judkowiak, Poznań 2018.
3. „Za bardzo meta”, czyli gry z konwencją, fikcją i rzeczywistością w serialu „Castle” (artykuł przyjęty do monografii Powieści realistycznej życie po życiu. O fenomenie współczesnych seriali, red. D. Piechota, A. Trześniewska, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2018);
4. Self-made man. Eksperyment amerykański Henryka Sienkiewicza (artykuł w ramach grantu Sienkiewicz ponowoczesny. Laboratorium cyfrowe, kolekcja cyfrowa w Nowej Panoramie Literatury Polskiej)
5. Europa przed sądem. „Przegląd Tygodniowy” o problemach epoki („A propos Tisza-Eszlarskiego procesu”, 1883) (tekst wygłoszony na konferencji Narodziny nowoczesnej świadomości. Młodzi pozytywiści warszawscy: „Przegląd Tygodniowy” 1866-1876. Edycja II. Obraz świata, Europy i Polski – rewizje, Białystok 18-19 września 2015).

Obecnie pracuję nad tematem Między przyjemnością a obowiązkiem. Rozrywka dziewiętnastowieczna (podstawa pracy habilitacyjnej).

Udział w życiu naukowo-organizacyjnym:
• Od 1998 członek Pracowni Literatury Okolicznościowej i Użytkowej Instytutu Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego (sekretarz Pracowni);
 
•  Od 2000 członek Zespołu Badań Obszarów Trzecich Literatury, afiliowanego przy Instytucie Badań Literackich PAN;
• Od 2004 członek redakcji rocznika naukowego „NAPIS. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej” (od 2017 – sekretarz redakcji).
 
Członek komitetów organizacyjnych konferencji:
 
•    Sekrety Orzeszkowej – Warszawa, 8-10 listopada 2010;
•    Jawne i ukryte w literaturze i kulturze –Warszawa, 17-19 maja 2011;
•    W soczewce. Wybrane aspekty wizualności w kulturze XIX wieku – Siedlce, 29-30 maja 2014.

Członek projektów badawczych:
 
•  Rok Prusa pod patronatem UNESCO (2012);
•  Słownik polskiej krytyki literackiej XIX wieku. 1764-1918 (cz. 1. Pojęcia – terminy – zjawiska – przekroje, kier. prof. dr hab. Mirosław Strzyżewski, grant NCN nr 3191/B/H03/2009/37, lata 2009-2012; cz. 2. Hasła osobowe, kier. prof. dr hab. Teresa Kostkiewiczowa, grant NPRH nr 11H 17 0213 85, lata 2018-2022);
•  "Spojrzenie z ukosa...". Kultura i literatura rosyjska oczami Polaków (na materiale czasopism polskich okresu międzywojennego). Opracowanie bibliograficznej internetowej bazy danych wraz z kolekcją wybranych publikacji pełnotekstowych (kier. dr Anna Sobieska, grant NCN 2013-2018);
•  Sienkiewicz ponowoczesny - laboratorium cyfrowe (kier. dr B. Szleszyński, grant NPRH nr 2aH 15 0195 83, lata 2016-2018);
Edycja krytyczna pism wszystkich Bolesława Prusa (cz. 1, kier. prof. dr hab. B. Obsulewicz-Niewińska, grant NPRH nr 11H 11 024680, lata 2012-2017).

Inne
Od 2014 roku regularnie uczestniczy w Festiwalu Nauki (wykłady i warsztaty dotyczące XIX wieku w kulturze popularnej), od lat – w Olimpiadzie Polonistycznej.

 

 

 

 

 

 


 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45