Małgorzata Anna Ciszewska

 

dr, adiunkt  

Pracownia Literatury Renesansu i Baroku

e-mail: malgorzata.ciszewska@ibl.waw.pl
   

Główne kierunki zainteresowań naukowych:

  • oratorstwo staropolskie
  • epistolografia staropolska
  • literatura i kultura epok dawnych
  • edytorstwo

 

Monografie naukowe:

  • Staropolskie szlacheckie oracje weselne. Genologia, obrzęd, źródła, Warszawa 2008, Studia Staropolskie Series Nova

(recenzja: M. Walińska, Literatura i obyczaje, czyli o staropolskim oratorstwie weselnym [dot. M. Trębska: Staropolskie szlacheckie oracje weselne], "Śląskie Studia Polonistyczne 2011, nr 1 (1), s. 225-235)

 
Ważniejsze rozprawy i artykuły:

  • O syna „postanowieniu” i postanowieniach. Modelowe relacje rodzinne w świetle wzorów epistolograficznych w XVII i XVIII wieku, w: Sarmackie theatrum VII. W kręgu rodziny i prywatności, red. M. Jarczykowa, R. Ryba, Katowice 2014, s. 45-60.
  • Staropolskie mowy winszujące narodzin potomka. Rekonesans, "Res Rhetorica. Kwartalnik Polskiego Towarzystwa Retorycznego", 2014/1, s. 45-60 (publikacja w internecie).
  • "Vita iter est" - oratorskie pożegnania i salutacje XVII i XVIII wieku, "Barok" 2013/2 (40), s. 187-202.
  • „Powinny trybut synowskiej miłości”, czyli o oratorskich obowiązkach wobec rodziców, „Śląskie Studia Polonistyczne” 2013/ 2(4), s. 205-223.
  • Epistola officiosa – kierunki rozwoju gatunku w epistolografii staropolskiej, w: Przyjaźń w kulturze staropolskiej, red. A. Czechowicz, M. Trębska, Lublin 2013, s. 231-245.
  • Epistolae invitatoriae – staropolskie listy zapraszające na uroczystości rodzinne, w: Epistolografia w dawnej Rzeczpospolitej, Tom III (stulecia XV-XIX). Perspektywa historycznoliteracka, red. P. Borek. M. Olma, Kraków 2013, s. 181-196.
  • Orator w podwice - o staropolskich przemowach kobiet, "Kwartalnik Historii Nauki i Techniki" 2012/3-4, s. 145-153.
  • Odważna Judyt i mężna w Bogu Amazonka, czyli o walce duchownej w staropolskich oracjach obłóczynowych, w: Wojny, bitwy i potyczki, red. M. Piskała, W. Pawlak, Warszawa 2011, s. 373-386.
  • Mówca domowy, czyli o staropolskim oratorstwie dnia powszedniego, "Barok" 2011/2 (36), s. 71-87.
  • Stanisława Sarbiewskiego oddawanie panny do zakonu na tle tradycji świeckich mów weselnych, w: Studia rhetorica, red. M. Choptiany, W. Reczek, Kraków 2011, s. 245-258.
  • Świeckie mowy obłóczynowe a ceremoniały zakonne w XVII wieku, „Napis” 2010/1 (XVI), s. 123-137.
  • Teoria i uzus. Praktyczne realizacje paradygmatów gatunkowych staropolskich oracji weselnych, w: „Wszystko tu najdzie, co wy macie w głowie”. Świat prozy staropolskiej, Warszawa 2008, s. 214–227.
  • Jak oddać pannę bez wianka, czyli inwencyjne rozterki Jakuba Maksymiliana Fredry (mowa weselna na ślubie Jadwigi Łuszkowskiej), w: Amor vincit omnia. Erotyzm w literaturze staropolskiej, red. K. Krzywy, Warszawa 2008, s. 197–211.
  • Prolegomena do badań mów weselnych (w kręgu z drukowanych zbiorów autorskich), w: Scripta manent. Świadomość twórcza pisarzy epok dawnych, red. J. Głażewski, M. M. Kacprzak, Warszawa 2007, s. 13–166.
  • Swada i swaty w staropolskich pamiętnikach i diariuszach, „Barok” 2006/ 2(26), s. 11–128.
  • „Powinne poszanowanie”, czyli co winien jest wszytkiej Rusi samodzierżca wojewodzie sandomierskiemu. Oracja weselna na ślubie Dymitra Iwanowicza, „Napis” 2006 (XII), s. 127-138.
  • Grzecznie i niegrzecznie w weselnych oracjach. Od konkurów do zrękowin, „Napis” 2004/1(10), s. 65-80.

 
Prace edytorskie:

  • Oracja na weselu Franciszka Gałeckiego, kuchmistrza koronnego, i Rozalii Dzieduszyckiej (1683), „Barok” 2013 / 3(39), s. 190-204 [współautor: Maria Barłowska].
  • S. H. Lubomirski, Dziękowanie za Jej Mość Pannę margrabiankę de la Grange d'Arquien (1678), oprac. M. Barłowska, M. Trębska, w: "Umysł stateczny i w cnotach gruntowny". Prace edytorskie dedykowane pamięci Profesora Adama Karpińskiego, red. R. Grześkowiak, R. Krzywy, Warszawa 2012, s. 185-204.
  • S. Sarbiewski, Oddanie córki od ojca do zakonu przy obłóczynach, "Barok" 2012/1 (37) , s. 187-195.
  • „Pieśni światowe” z rękopisu Biblioteki Baworowskich (sygn. 1294/II). Część V, oprac. M. Trębska, K. Wilk, „Barok” 2004/1(21), s. 196-205.
  • „Pieśni światowe” z rękopisu Biblioteki Baworowskich (sygn. 1294/II). Część IV, oprac. M. Trębska, K. Wilk, „Barok” 2003/ 1(19), s. 169-179.


Prace redakcyjne:

  • redakcja tomu: Przyjaźń w kulturze staropolskiej, red. A. Czechowicz, M. Trębska, Lublin 2013.


Recenzje naukowe:

  • Maria Barłowska, Swada i milczenie. Zbiory oratorskie XVII-XVIII wieku - prolegomena filologiczne, rec. M. Trębska, "Barok" 2011/ 2(36), s. 278-282.

 
Udział w konferencjach i wygłoszone referaty:

2014

  • referat: "Oddajemy szczęśliwy depozyt z przydatkiem imienia nowego - oratorski i epistolograficzny aspekt świętowania chrzcin w rodzinie szlacheckiej w Rzeczypospolitej XVII i XVIII wieku". Konferencja: Miejsca chrztów, urządzenia baptyzmalne i ceremoniał chrzcielny od starożytności chrześcijańskiej do Soboru Trydenckiego. III Konferencja Naukowa, Lednica-Gniezno, 5-6 czerwca (Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, Instytut Kultury Europejskiej UAM w Gnieźnie)
  • referat: Gratulatio in festo Joannis - staropolskie powinszowania na święto patrona. Konferencja: Wiązanie Sobótkowe. W czterysta trzydziestą rocznicę śmierci Jana Kochanowskiego - Kolokwia Staropolskie, Kazimierz Dolny n. Wisłą – Czarnolas, 23-26 czerwca (Instytut Badań Literackich PAN, Katedra Literatury Staropolskiej KUL)
  • referat: Oskarżenia i apologie w staropolskich wzorach korespondencji z synami marnotrawnymi. Konferencja: Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej (do końca XIX wieku), Kraków, 23-24 października (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie)

2013

  • referat: Wykłady i przykłady ornamentacji stemmatycznej w rękopiśmiennych podręcznikach dla mówców w zbiorach Biblioteki Narodowej. Konferencja: Herb i heraldyka w kulturze staropolskiej (XVI-XVIII w.), Warszawa, 12-13 kwietnia 2013 (Polskie Towarzystwo Heraldyczne, Instytut Badań Literackich PAN, Uniwersytet Warszawski)
  • referat: Staropolskie o synach i ojców z synami rozmowy - modelowe relacje rodzinne w świetle wzorów epistolograficznych w XVII i XVIII wieku". Konferencja: Officina litteraria I. W kręgu dawnej rodziny i prywatności, Katowice, 13 grudnia 2013 (Uniwesytet Śląski, Uniwersytet Opolski)

2012

  • referat: "Abyś zacną swą prezencyją akt ten kondekorować raczył"- listowne zaproszenia na szlacheckie uroczystości rodzinne w XVII i XVIII wieku" . Konferencja: Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej (do XIX w.), Kraków 15-16 listopada (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie)
  • referat: Orationes in nuptiis sacris, czyli mowy obłóczynowe w staropolskiej kulturze oratorskiej" . Konferencja: Przestrzeń klasztoru - przestrzeń kultury, Warszawa, 10-12 maja (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego)
  • referat: Staropolski list przyjacielski – rekonesans. Konferencja: Przyjaźń w literaturze staropolskiej, Kazimierz Dolny n. Wisłą, 8-10 października (Instytut Badań Literackich PAN i Katolicki Uniwersytet Lubelski)

2011

  • referat: Orator w podwice – o staropolskich przemowach kobiet . Konferencja: Mężne niewiasty: historie i paradoksy, Warszawa, 12 grudnia (Instytut Badań Literackich PAN, IH PAN). 


Ważniejsze prace w przygotowaniu:

  • „Tuliusz domowy” – staropolskie oratorstwo kręgu rodzinnego (monografia)
     


Udział w życiu naukowo-organizacyjnym Instytutu:

  • członek Stowarzyszenia „Pro Cultura Litteraria”
  • w latach 2009-2012 wykładowca na studiach podyplomowych w IBL PAN


Udział w projektach badawczych:

  • sekretarz naukowy i podwykonawca zadania IBL PAN w projekcie: Elektroniczne Archiwum Zabytków Piśmiennictwa Polskiego do roku 1600 (grant zamawiany PBZ-MNiSW-6/3/2006, kierownik zadania: prof. dr hab. Adam Karpiński)
  • sekretarz zadania „Twórca – dzieło – tekst jako przedmiot filologiczny” w projekcie: „Humanizm. Idee, nurty i paradygmaty w kulturze polskiej” (grant zamawiany „PBZ-MNiSW-03/II/2007, kierownik zadania: prof. dr hab. Adam Karpiński)
  • podwykonawca w projekcie: Zintergrowana Baza Bibliograficzna IBL PAN (e-ZBB)
  • kierownik grantu NCN: Mowy i obrzędy. Oratorstwo kręgu rodzinnego w kulturze staropolskiej (nr 2011/03/B/HS2/04360)

 

W charakterze eksperta w dziedzinach:

  • staropolska obrzędowość weselna
  • oratorstwo weselne XVII i XVIII wieku

 

 

 

 

   

 

 

 

 


 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45, e-mail: ibadlit@ibl.waw.pl