Książka „Wierny własnemu rozdarciu. Problematyka tożsamościowa w twórczości Artura Sandauera” Justyny Koszarskiej-Szulc z Instytutu Badań Literackich została nominowana do Nagrody im. Jerzego Giedroycia. – Fakt, że moja książka została nominowana razem z naprawdę znakomitymi pracami badaczy, których podziwiam, odbieram jako wielki zaszczyt – powiedziała Koszarska-Szulc, opowiadając nam o swojej pracy.
– Zależało mi na przypomnieniu postaci Artura Sandauera, wpływowego krytyka, niemal całkowicie zapomnianego po przełomie 1989 roku – mówiła dr Justyna Koszarska-Szulc świeżo po tym, jak Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie ogłosił listę książek i autorów nominowanych do Nagrody im. Jerzego Giedroycia.
– Celem książki nie było jednak wyłącznie odtworzenie biografii twórcy, choć wiele istotnych faktów z jego życia udało się ustalić. Skupiłam się na problemie samookreślenia, który przy wnikliwszej lekturze okazał się przenikać całą różnogatunkową twórczość krytyka. To, co długo widziano wyłącznie jako kłótliwość, koniunkturalizm, apodyktyczność, językowy puryzm i próbę zabłyśnięcia za wszelką cenę, okazało się jedynie listą symptomów. Kiedy spojrzymy na twórczość Sandauera jako przedstawiciela galicyjskich Żydów, którzy wybrali drogę akulturacji, zobaczymy kogoś „wiernego własnemu rozdarciu” – wewnętrznemu konfliktowi pomiędzy ukochaniem polskiego języka i polskiej kultury a przynależnością do wspólnoty, którą zniszczyła Zagłada – mówi autorka książki „Wierny własnemu rozdarciu. Problematyka tożsamościowa w twórczości Artura Sandauera”.
Swoją książką autorka namawia do głębszego przyjrzenia się Sandauerowi jako przedstawicielowi wieloetnicznego pogranicza.
– To dziedzictwo dla nielicznych ocalałych z Zagłady Żydów było jednocześnie ciężarem i twórczym impulsem. Czytanie twórczości autora „Bez taryfy ulgowej” w kontekście historii i kultury polskich Żydów w XX wieku pozwala ujrzeć go w innym kontekście – na tle, które do tej pory było niewidoczne – tłumaczy Koszarska-Szulc, która jest adiunktką w Zespole Badań nad Literaturą Zagłady IBL PAN.
– Cieszę się, że badania prowadzące do napisania książki mogłam realizować w Instytucie Badań Literackich, gdzie znalazłam ogromne zrozumienie dla decyzji o pisaniu o kimś tak kontrowersyjnym jak Sandauer i dla metody, którą zastosowałam. Ogromne wsparcie miałam w postaci promotorki mojej rozprawy doktorskiej prof. Anny Nasiłowskiej-Rek, byłej studentki Sandauera, a także prof. Jacka Leociaka, z którym mam obecnie możliwość pracować – podkreśla nominowana.
Do tegorocznej, 26. edycji Nagrody wpłynęło 28 zgłoszeń oraz dwa zgłoszenia do Nagrody Specjalnej. Spośród zgłoszonych książek Kapituła nominowała w sumie 12 prac.
„Nagroda im. Jerzego Giedroycia ustanowiona przez UMCS w Lublinie w 2001 r. jest przyznawana za twórczą kontynuację przesłania Redaktora Jerzego Giedroycia oraz badania nad dziedzictwem paryskiej «Kultury». Cyklicznie do Nagrody zgłaszane są wyróżniające się monografie i wydawnictwa zbiorowe. Ogłoszenie wyników 26. edycji Nagrody im. Jerzego Giedroycia nastąpi 23 października 2026 r. podczas uroczystej inauguracji roku akademickiego 2026/2027 na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.” – brzmi fragment informacji na stronie UMCS.
Książka „Wierny własnemu rozdarciu. Problematyka tożsamościowa w twórczości Artura Sandauera” ukazała się nakładem Wydawnictwa Naukowego UMK.
R.R.