Kurs Poprawnej Polszczyzny. (Jak poprawnie i sprawnie mówić i pisać po polsku)

"Chodzi mi o to, aby język giętki
Powiedział wszystko, co pomyśli głowa (…)".
J. Słowacki, Beniowski (Pieśń V)

ul. Nowy Świat 72 (Pałac Staszica), 00-330 Warszawa
tel.: 530-064-008
podyplomowe@ibl.waw.pl
Sekretarz Kursu: Anna Ryjak

Kierownik Kursu: dr Andrzej Piotr Lesiakowski – adiunkt w Ośrodku Badań Filologicznych i Edytorstwa Naukowego IBL PAN, historyk języka, edytor, przez wiele lat pracujący w wydawnictwach jako redaktor tekstów naukowych i literatury faktu. W pracy badawczej skupia się przede wszystkim na dziejach językoznawstwa polonistycznego i edycjach krytycznych dzieł pisarzy z różnych epok piśmiennictwa.

Język zmienia się nieustannie: na naszych oczach wiele wyrazów wychodzi z użycia, a jednocześnie pojawiają się słowa nowe, zapożyczone z innych języków lub utworzone na gruncie rodzimym. Bywa również, że wyrazy istniejące od dawna w języku nabierają nowych znaczeń i pojawiają się w zupełnie innych niż dotychczas kontekstach. Zmian w zakresie słownictwa jest tak wiele, że użytkownicy języka często czują się zagubieni. Nie są pewni, czy właściwie używają nowych słów, czy wypowiadają się poprawnie i zrozumiale. Sprawność językowa polega w dużej mierze na umiejętności dopasowania stylu wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej, w jakiej jest ona wygłaszana, a więc sposób wypowiadania się zależy od okoliczności (wystąpienie publiczne, oficjalne spotkanie, rozmowa prywatna itp.) oraz od adresatów wypowiedzi (do kogo i w jakim celu jest ona skierowana). Zdobywaniu sprawności w tym zakresie służą ćwiczenia stylistyczne oraz analizy tekstów publicystycznych i literackich pod kątem zastosowanych w nich środków wyrazu.

Dyskurs publiczny, na który składają się m.in. artykuły prasowe, przemówienia sejmowe, wypowiedzi komentatorów sceny politycznej w radiu i telewizji, a także teksty reklamowe, bywa niezrozumiały, niespójny logicznie lub po prostu niedbały. W wypowiedziach osób publicznych nierzadko rażą nas niepoprawne sformułowania i językowa nieporadność. Omówienie typowych błędów fleksyjnych i składniowych popełnianych przez użytkowników języka pozwala świadomie dbać o poprawność gramatyczną, spójność i zrozumiałość własnych wypowiedzi.

Kurs adresowany jest do osób, które chcą porozumiewać się poprawnie i sprawnie w rodzimym języku. Na zajęciach kładziemy nacisk na ćwiczenia praktyczne, by przede wszystkim umożliwić słuchaczom ocenę ich indywidualnych kompetencji językowych. Kształcimy m.in. umiejętność posługiwania się figurami stylistycznymi, budowania poprawnych logicznie sądów, dostrzegania strategii komunikacyjnych przyjętych w tekście prasowym, zdolność wykrycia stosowanych w dyskursie publicznym (zwłaszcza w publicystyce politycznej i reklamie) mechanizmów manipulacji odbiorcą. Kurs ma też za zadanie poszerzyć w pewnym zakresie teoretyczną wiedzę o języku wyniesioną przez słuchaczy ze szkoły, ponieważ im więcej wiemy o zjawiskach językowych i ich mechanizmach, tym skuteczniej i sprawniej potrafimy się między sobą porozumiewać.

Kurs w całości odbędzie się online.

Terminy zjazdów (zajęcia w godz. 9:00–16:00)

23–24 stycznia 2021 r.

6–7 lutego 2021 r.

20–21 lutego 2021 r.

6–7 marca 2021 r.

20–21 marca 2021 r.

10–11 kwietnia 2021 r.

24–25 kwietnia 2021 r.

Wykładowcy

prof. dr hab. Mirosław Bańko

prof. dr hab. Andrzej Markowski

dr hab. Iwona Burkacka

dr hab. Anna Cegieła

dr hab. Ewa Szczęsna

dr hab. Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska

dr hab. Magdalena Zawisławska

dr Tomasz Karpowicz

mgr Mateusz Adamczyk

Program kursu składa się z 3 bloków tematycznych:

I. Kultura języka (50 godzin)

Wykładowcy:    dr hab. Iwona Burkacka

dr hab. Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska

dr Tomasz Karpowicz

1. Podstawowe pojęcia kultury języka (norma, uzus, innowacja językowa)

2. Typy błędów językowych

3. Poprawność ortograficzna i interpunkcyjna

4. Poprawność fleksyjna

5. Poprawność składniowa

6. Postawy użytkowników wobec języka

II. Stylistyka praktyczna (22 godziny)

Wykładowca: dr Tomasz Karpowicz

1. Zróżnicowanie środowiskowe języka (gwara studencka, żołnierska, narkomanów, internautów, więzienna)

2. Język mówiony i język pisany

3. Odmiany stylowe języka: cechy stylu potocznego, urzędowego, popularnonaukowego i artystycznego

4. Figury stylistyczne i ich funkcje w tekście: peryfrazy, metonimie, synekdochy

5. Komunikacja przenośna (ocena poprawności logicznej metafor, analiza tekstów zbudowanych na jednorodnym szeregu metafor)

6. Stylizacje (archaizacja, dialektyzacja i stylizacja środowiskowa) – analizy stylizowanych tekstów artystycznych

7. Pojęcie błędu stylistycznego. Podstawowe typy błędów stylistycznych

8. Parodia i pastisz – przywoływanie cudzych wypowiedzi

III. Zagadnienia leksykalne (18 godzin)

Wykładowca: dr hab. Magdalena Zawisławska

1. Wprowadzenie do zagadnień leksykalnych

– pojęcie jednostki leksykalnej, jednostki wielowyrazowe

–pola leksykalno-semantyczne

– relacje semantyczne między wyrazami

– wartościowanie w języku, wulgaryzmy, eufemizmy

– źródła i zasoby leksykalne w sieci

2. Życie wyrazów

– rozszerzanie i zawężanie znaczeń, melioracja i degradacja wyrazów

– zapożyczenia i ich typologia

– neologizmy, derywaty, hybrydy słowotwórcze

3. Poprawność leksykalna

– łączliwość wyrazów – typologia łączliwości

– błąd leksykalny – definicja, typologia (naruszenia łączliwości, konstrukcje redundantne, mylenie paronimów)

– wyrazy modne

– brukselizmy

Prócz ćwiczeń program Kursu obejmuje także wykłady (22 godziny):

prof. dr hab. Mirosław Bańko: „Wybrane słowniki języka polskiego i cyfrowe zasoby informacji”

prof. dr hab. Andrzej Markowski: „Rada Języka Polskiego – jej rola w kształtowaniu poprawnej polszczyzny”

dr hab. Iwona Burkacka: „Język mediów elektronicznych”

dr hab. Anna Cegieła: „Etyka wypowiedzi”

dr hab. Ewa Szczęsna: „O języku reklamy”

dr hab. Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska: „Polska etykieta językowa”

dr hab. Magdalena Zawisławska: „Językowy obraz świata” oraz „Metafory w różnych typach dyskursu”

mgr Mateusz Adamczyk: „Płeć w języku”

Cena kursu: wpisowe 200 zł (przy zapisywaniu się na kurs), czesne 1800 zł. Zaświadczenie ukończenia kursu płatne 30 zł.

Opłaty można dokonywać bezpośrednio w Sekretariacie Studiów Podyplomowych i Kursów lub na konto:
Instytut Badań Literackich PAN, ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa
BGK 13 1130 1017 0020 1466 2720 0001

Aby zostać uczestnikiem Kursu, należy wypełnić kartę informacyjną i dokonać opłaty wpisowej w wysokości 200 zł (przy zapisywaniu się na kurs). Wypełnioną kartę wraz z potwierdzeniem opłaty proszę przesłać na adres podyplomowe@ibl.waw.pl lub złożyć osobiście w Sekretariacie Studiów Podyplomowych i Kursów podczas trwania dyżurów.

Serdecznie zapraszamy! Będzie nam miło gościć Państwa w Pałacu Staszica.

Liczba miejsc ograniczona

Sekretariat Studiów Podyplomowych i Kursów



Sekretarz: Anna Ryjak.

Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72, pok. 106
Dyżury: środy w godz. 16.00-19.00, soboty w godz. 11.00-15.00
nr telefonu: 530 064 008 od poniedziałku do soboty w godzinach 10.00-17.00; dodatkowo w czasie dyżurów: (22) 826 69 17;
e-mail: podyplomowe@ibl.waw.pl.

 

Regulamin Kursów organizowanych w ramach działalności edukacyjnej Instytutu Badań Literackich PAN

 

Logo Słownika Polszczyzny XVI wieku

 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45