10 stycznia 2013, godz. 18.00 - Aniołki Leakey'ego i naczelne: seks i zmieniająca się definicja człowieka. Wykład Marii Pawłowskiej (z cyklu Animalia)

Fundacja Gender Center we współpracy z Zespołem Badań Genderowych "Literatura i gender" Instytutu Badań Literackich PAN serdecznie zaprasza na wykład Marii Pawłowskiej pt. „Aniołki Leakey'ego i naczelne: seks i zmieniająca się definicja człowieka” odbywający się w ramach cyklu wykładów pt. Animalia.

Pytania o to, skąd wziął się człowiek i czym różni się on od zwierząt fascynowały ludzkość od dawna. By na nie odpowiedzieć, Louis Leakey - naukowiec, współpracownik MI6 (wywiad brytyjski) i paleoantropolog - jako jeden z pierwszych badał skamieniałe pozostałości wczesnych hominidów. Ale szybko zoorientował się, że kości to za mało i by zrozumieć początki człowieka, trzeba przyjrzeć się też zachowaniom żywych zwierząt, naszych najbliższych krewnych - naczelnych. Wybrał do tego zadania trzy młode, z pozoru zupełnie do tego niewykwalifikowane, kobiety - Jane Goodall, Dian Fossey i Birute Galdikas. Każda, właściwie sama, wyruszyła w inną puszczę w odległym zakątku świata. Wszystkie odkryły fascynujące szczegóły życia seksualnego, rodzinnego i politycznego badanych zwierząt - odpowiednio szympansów, goryli i orangutanów. Wyniki ich badań po dziś dzień szkoują, inspirują i pobudzają, pokazując jak naprawdę mało nas różni od naszych najbliższych krewnych. Te trzy niezwykłe kobiety zmieniły historię nauki, definicję człowieczeństwa i to, jak postrzegamy swoje miejsce w świecie zwierząt.

 

O projekcie Animalia:
Dotychczasowe więzi między ludźmi a zwierzętami wymagają zasadniczego przemyślenia i przeformułowania. Konieczne wydaje się dokonanie przewartościowania dotychczasowych wyobrażeń na temat roli człowieka w świecie zwierząt. Układ hierarchiczny powinien być zastąpiony przez układ wertykalny, pozwalający traktować zwierzęta jako naszych partnerów.
Dialog jest kluczowym pojęciem otwierającym nowe perspektywy w sferze teoretycznej i artystycznej. Punktem wyjścia jest dostrzeżenie i uszanowanie Inności zwierząt, co oznacza powstrzymanie się od narzucania im naszych kulturowych wyobrażeń. Dotychczasowa kategoria „zwierzęcości” rozumiana jako sfera wspólna ludziom i zwierzętom została tu uznana za niewystarczającą do opisu relacji ludzko-zwierzęcych. Zadaniem staje się odkrycie w zwierzęciu tego, co jest w nim „niezwierzęce” ale także nie ludzkie. W przeszłości pierwiastek ten nazywano boskim. Często chociażby w totemizmie zwierzęta wyobrażano sobie jako bogów, dających początek ludzkości. W świecie współczesnym podobne wyobrażenia przestały odgrywać znaczącą rolę, jednakże pozostała pewna intuicja: to Inne w zwierzęciu tworzy jego autonomię. Ideą, jaka przyświeca temu projektowi, jest poszanowanie odrębności innych gatunków, czyli rezygnacja z zawłaszczania i podporządkowywania zwierząt celom wyłącznie ludzkim. Dotychczas relacje pomiędzy człowiekiem a zwierzętami były widziane przede wszystkim przez pryzmat opieki i wykorzystania zwierząt dla potrzeb ludzkich. Do niedawna sfera związana z emocjami była marginesem, który - poddawany obecnie głębokiemu namysłowi - traktowany jest jak soczewka odbijająca relacje międzygatunkowe. Wydaje się, że przestrzenią umożliwiającą spotkanie ludzi i zwierząt oprócz emocji jest sfera wyobraźni i język nowej etyki.

„Animalia” to cykl wykładów, który ma za zadanie przedstawić w wielu aspektach i w różnych dyscyplinach złożone stosunki między ludźmi a zwierzętami, przyczyniając się jednocześnie do przemyślenia postaw ludzi wobec zwierząt, które do tej pory były relacjami władzy i dominacji. Ten hierarchiczny układ odpowiedzialny – nie tylko za przemoc, ale także za różne formy alienacji człowieka – wymaga diametralnych zmian. Konieczne wydaje się dokonanie przewartościowania dotychczasowych wyobrażeń na temat roli człowieka w świecie zwierząt. 

Plakat wykładu >>

 


 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45, e-mail: ibadlit@ibl.waw.pl