Ośrodek Studiów Kulturowych i Literackich nad Komunizmem

Ośrodek Studiów Kulturowych i Literackich nad Komunizmem IBL PAN powstał 30 kwietnia 2011 roku. Badacze tworzący ten zespół korzystają z rozmaitych narzędzi i inspiracji metodologicznych (analiza dyskursu, narratologia, fabularyzacje Hydena White’a, semantyka historyczna Renharda Kosellecka, koncepcje Pierre’a Bourdieu i Michela Foucaulta), ale ich prace łączą się w spójną całość. Skupiają się na analizie pojęcia i zjawiska sygnowanego słowem „komunizm”, jego zmiennych kolejach losu począwszy od lat 40. aż po współczesność. Przedmiotem zainteresowania zespołu są więc obrazy komunizmu oraz szeroko pojęta pragmatyka i skomplikowana semantyka tego terminu w dziełach literackich, filmowych, tekstach publicystycznych, eseistycznych, biograficznych i naukowych oraz artefaktach. Komunizm, jego niegdysiejsze i współczesne tekstualizacje, są traktowane jako praktyka kulturowa, której wymiar dyskursywny zdaje się nierozerwalnie związany ze społecznym.

Członkowie Ośrodka z IBL PAN:
 
    dr Grzegorz Wołowiec - kierownik
    dr Katarzyna Chmielewska 
    dr Krzysztof Gajewski
    prof. dr hab. Michał Głowiński - profesor emerytowany 
    dr Kajetan Mojsak
    dr Agnieszka Mrozik
    mgr Paweł Rams – doktorant w IBL PAN
 
Członkowie Ośrodka spoza IBL PAN:
  
   dr Anna Artwińska – Uniwersytet w Hamburgu
   dr Aranzazu Calderón Puerta – Uniwersytet Warszawski
   dr Aleksandra Sekuła
   dr Anna Zawadzka – Instytut Slawistyki PAN

Dyżury: środa, godz. 10-12, pok. 138, tel. (22) 65-72-706
 

Wiadomości Ośrodka Studiów Kulturowych i Literackich nad Komunizmem

"Rok 1966: PRL na zakręcie" w RCIN

Zbiór tekstów pod redakcją Katarzyny Chmielewskiej, Grzegorza Wołowca i Tomasza Żukowskiego zatytułowany  "Rok 1966: PRL na zakręcie" i wydany drukiem w roku 2014 wszedł do kolekcji Repozytorium Cyfrowego Instytutów Naukowych. Tekst publikacji dostępny tutaj.

Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Komunizm – projekty i praktyki"

Instytut Badań Literackich PAN

Ośrodek Studiów Kulturowych i Literackich nad Komunizmem

Zaprasza na

Międzynarodową Konferencję Naukową

 „Komunizm – projekty i praktyki”

Czas: 15 – 17 lutego 2017

Miejsce: Pałac Staszica, Nowy świat 72, 00-330 Warszawa

Konferencja ma na celu porównanie rozmaitych ujęć „komunizmu” w perspektywie pragmatycznej i metahistorycznej. Przedmiotem analizy będą dzieje użycia tego pojęcia w kulturze okresu 1944-1989 rozumianej jako zbiór dyskursów i praktyk - krzyżujących się ze sobą, uzupełniających się, bądź wchodzących ze sobą w konflikt. Interesują nas interpretacje i sposoby użycia kategorii „komunizmu” w literaturze, kulturze i społeczeństwie.

Chcemy wydobyć i opisać sposoby posługiwania się tym pojęciem oraz stojące za nimi sensy. Sądzimy, że nie sposób do nich dotrzeć bez analizy toczących się wokół niego gier społecznych, zrozumienia ich stawek, historii oraz kontekstu. Ukierunkowana w taki sposób refleksja przysłużyć się może pogłębieniu i zobiektywizowaniu dotychczasowej wiedzy o historii PRL-u, bardzo silnie uwikłanej w przeszłe i współczesne konflikty polityczne.


Obszar zainteresowań: szeroko rozumiane teksty kultury, a więc teksty pisane (od prozy i poezji przez dziennikarstwo i publicystykę do dokumentów osobistych oraz historiografii i biografii), lecz także ikonosfera, film, programy radiowe i telewizyjne.

Granice czasowe: 1944 – 1989.


Przykładowe zakresy tematyczne:

  • Autodefinicje komunizmu, zmiany jego dominant, pragmatyka terminu i wycofywanie go z użycia
  • Komunizm – „prześniona rewolucja”?
  • Komunizm w porządku oficjalnym i nieoficjalnym, w dyskursie prywatnym i publicznym.
  • Antykomunistyczna opozycja – wielość i różnorodność nurtów społeczno-politycznych
  • Komunizm jako „słowo cudze”, obraz komunizmu w dyskursach wobec niego zewnętrznych i/lub antagonistycznych
  • Emancypacja? Awans? Nowe klasy? Komunizm jako radykalny projekt i praktyka zmiany struktury społecznej
  • Komunizm i gender
  • Komunizm jako zmiana kulturowa i społeczna; komunizm jako reprodukcja wcześniejszych wzorów
  • Komunizm i nacjonalizm
  • Rozmaite strategie legitymizacji i delegitymizacji komunizmu

Preferowane perspektywy badawcze

  • studia historycznoliterackie
  • analiza dyskursu
  • historia idei
  • komparatystyka
  • gender studies
  • posthumanistyka
  • badanie stereotypów i mitów historycznych
  • memory studies
  • filmoznawstwo
  • badania antropologiczne i socjologiczne
  • studia nad przestrzenią miejską i wiejską

Rok 1966. PRL na zakręcie - recenzja Małgorzaty Fidelis

Serdecznie zapraszamy do lektury.

Rok 1966. PRL na zakręcie

Zapraszamy do lektury artykułów z naszej najnowszej książki: 

Rok 1966. PRL na zakręcie, Warszawa 2014. 

Anna Zawadzka, Socjalizm niedokończony. O serialach Doktor Ewa i Daleko od szosy

Aleksandra Sekuła, Chłop Kmicicem. Zmiana wyobrażeń tożsamościowych (1960-1999 i dalej)

Katarzyna Chmielewska, Ćwiczenia praktyczne z polityki historycznej. Narracje historyczne lat sześćdziesiątych w Polsce

Nagranie z panelu dyskusyjnego „Lata 60. Lekcje historii”

Zapis dźwiękowy panelu dyskusyjnego "Lata 60. Lekcje historii" udostępniamy tutaj: cz.1, cz. 2 oraz cz. 3

 

   

 

 

 

 


 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45, e-mail: ibadlit@ibl.waw.pl