Wydarzenia

 
Konferencja:
 
"OŚWIECENIE NIEOŚWIECONE: CZŁOWIEK, NATURA I MAGIA"
 
W dniach 28-29 listopada 2017 r. odbyła się pierwsza konferencja z cyklu "Oświecenie nieoświecone" pt. "Człowiek, natura i magia" organizowana przez Zakład Literatury Oświecenia Instytutu Literatury Polskiej UMK, Pracownię Literatury Oświecenia IBL PAN i Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego.
 
 
 
 
Referaty:
  1. Irena Kadulska (Uniwersytet Gdański), Magia ogni kunsztownych w osiemnastowiecznych widowiskach i podręcznikach fajerwerków
  2. Sławomir Kufel (Uniwersytet Zielonogórski), Światła i cienie czasu oświeconych
  3. Roman Dąbrowski (Uniwersytet Jagielloński), O postaciach mających tajemną władzę nad naturą w poezji epickiej oświecenia
  4. Grzegorz Zając (Uniwersytet Jagielloński), Magia a rzeczywistość. „Oświecony władca” w oczach pamiętnikarzy
  5. Kazimierz Maliszewski (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Postać Fausta w kulturze i literaturze europejskiej jako symbol marzeń człowieka o zdobyciu nieograniczonej potęgi i wiedzy tajemnej o sprawach ludzkich i boskich
  6. Adam Kucharski (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Alchemiczne pasje Seweryna Rzewuskiego
  7. Krystyna Maksimowicz (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu), Seweryn Rzewuski wobec magii i alchemii
  8. Bogdan Rok (Uniwersytet Wrocławski), Nieoświecone i oświecone kalendarze XVIII wieku w Polsce 
  9. Filip Wolański (Uniwersytet Wrocławski), Kaznodzieje pierwszej połowy XVIII wieku wobec magii i czarów. Wokół kulturowych uwarunkowań przepowiadania staropolskiego 
  10. Justyna Małysiak (Uniwersytet Wrocławski), Rozpacz katolika nad jego mizernością. Człowiek i jego poczucie winy w kazaniach przełomu XVII-XVIII wieku
  11. Sabina Raczyńska (Uniwersytet Warszawski), Zabobony i czary w „Kalendarzu polskim i ruskim na rok pański 1759” Stanisława Duńczewskiego
  12. Hanna Osiecka-Samsonowicz (Instytut Sztuki, PAN), Magia życia i śmierci w pogrzebowym Theatrum Rzeczypospolitej w XVII- XVIII wieku
  13. Krystyna Krawiec-Złotkowska (Akademia Pomorska), (Nie)oświecone motywy w tragediach duchownych Józefa Andrzeja Załuskiego
  14. Małgorzata Chachaj (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej), Wiara w zjawiska nadprzyrodzone w dramacie oświeceniowym
  15. Krystyna Stasiewicz (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), „Cicer cum caule” z zabobonami, duchami, upiorami i egzorcyzmami w wieku rozumu
  16. Bożena Mazurkowa (Uniwersytet Śląski), O kabałach, snach, zabobonach i „mniemanej sztuce czarnoksięskiej” w stołecznej ofercie czytelniczej schyłku XVIII wieku
  17. Iwona Maciejewska (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), Romanse, czyli „nikczemne bajki” – o motywach magicznych w pogardzanym gatunku
  18. Paweł Pluta (Uniwersytet Wrocławski), „Wieczory badeńskie” Józefa Maksymiliana Ossolińskiego – między erudycja a zabobonem
  19. Monika Urbańska (Uniwersytet Łódzki), Praktyki magiczne w „Astoldzie” Anny Mostowskiej 
  20. Paweł Rutkowski (Uniwersytet Warszawski), Paradoksalna wszechobecność. Duchy w kulturze brytyjskiej XVIII wieku
  21. Monika Tokarzewska (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Oświeceniowy rozum nawiedzany przez duchy. Przykłady z literatury niemieckiej
  22. Krystian Saja (Uniwersytet Zielonogórski), Kognitywne przetwarzanie informacji względem zjawisk i istot nadprzyrodzonych w XVIII i XIX wieku
  23. Wiesław Małecki (Uniwersytet Adama Mickiewicza), Magia ciała – mądrość ludowa w dialogu z osiemnastowieczną medycyną akademicką. Przyczynek do niemieckiego oświecenia
  24. Agnieszka Słaby (Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie), Między magią i medycyną. Apteczki domowe w początkach XVIII wieku
  25. Jolanta Kowal (Uniwersytet Rzeszowski), W kręgu „mniemań i przesądów, które wieki nieoświecenia i zabobonu odznaczyły”. Echa dyskusji wokół mesmeryzmu  na łamach „Dziennika Wileńskiego”
  26. Agata Roćko (Instytut Badań Literackich PAN), Szamanizm w osiemnastowiecznych wspomnieniach zesłańców syberyjskich 
  27. Ewa Danowska (PAU Kraków), Proces czarownic w Doruchowie – prawda czy mit?
  28. Dariusz Rolnik (Uniwersytet Śląski), Bóg i natura – o specyfice religijności elit oświeconych czasów stanisławowskich. Wybrane przykłady
  29. Tomasz Wiślicz (Instytut Historii PAN), Koniec Polski, koniec cudów? Losy polskich sanktuariów maryjnych w końcu XVIII wieku
  30. Tomasz Szymański (Uniwersytet Wrocławski), O pierwotnym Objawieniu i „magizmie” wszechrzeczy u Louis-Claude’a de Saint-Martina
  31. Katarzyna Wodarska-Ogidel (Teatr Wielki Warszawa), Fascynacja misteriami egipskimi –  pomiędzy wiedzą tajemną a nauką
  32. Maria Janoszka (Uniwersytet Śląski), Jeszcze o figurach tarota w „Rękopisie znalezionym w Saragossie” Jana Potockiego
  33. Danuta Kowalewska (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Magia i czary w literaturze dawnej – perspektywy badawcze
 
Postery:
 
Mirosława Buchholtz (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Skarb narodu: oświecanie historii Stanów Zjednoczonych
Danuta Künstler-Langner (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Świat bałamut w poezji Józefa Baki
Natalia Rezmer-Mrówczyńska (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), O masce i maskaradomanii oświeconych
 

 

Sprawozdanie z konferencji:
 
 
W dniach 28–29 listopada 2017 r. w siedzibie Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika  w Toruniu odbyła się Pierwsza Ogólnopolska Konferencja Naukowa w ramach cyklu „Oświecenie nieoświecone”, zatytułowana „Człowiek, natura i magia”. 
Tematem planowanego cyklu, na który składają się trzy konferencje o charakterze interdyscyplinarnym, są interesujące i trudne relacje między oświeceniem a zjawiskami i postawami, postrzeganymi dawniej lub współcześnie jako nieoświecone. Celem projektu jest uchwycenie kulturowych zjawisk rozwijających się poza głównym obiegiem oświecenia oraz wskazanie i opisanie przejawów  tendencji niekorespondujących z głównym nurtem epoki.   Tym razem badacze osiemnastego wieku zebrali się, aby podyskutować o magii i zjawiskach nadprzyrodzonych. W kręgu zainteresowania referentów znalazły się następujące zagadnienia: wiedza tajemna jako dziedzictwo kultury europejskiej, magia wobec religii i nauki, przejawy myślenia magicznego, wiara w czary, zainteresowanie astrologią, alchemią i kabałą, zabobon, kalendarze i prognostyki, wyobraźnia i ikonografia magiczna.
Konferencję zorganizowały trzy ośrodki naukowe: Zakład Literatury Oświecenia Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Pracownia Literatury Oświecenia Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk oraz Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Patronat nad konferencją objęły: Polskie Towarzystwo nad Wiekiem Osiemnastym oraz  Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Kierownikami naukowymi  konferencji są: Danuta Kowalewska, Agata Roćko i Filip Wolański.  
Trwające dwa dni obrady odbyły się w budynku Collegium Maius, w którym mieści się toruńska polonistyka. Uroczystego otwarcia konferencji dokonał dyrektor Instytutu Literatury Polskiej  Wacław Lewandowski, natomiast w imieniu organizatorów obrady zagaiła Danuta Kowalewska. Pomyślnych obrad życzyli korespondencyjnie zgromadzonym: prezes PTBnWO Anna Grześkowiak-Krwawicz, dyrektor Muzeum Pałacu Króla Jana III Paweł Jaskanis oraz Prezes Honorowa Towarzystwa, Teresa Kostkiewiczowa. Gośćmi specjalnymi konferencji byli: Alina Nowicka-Jeżowa, Irena Kadulska, Wiesław Pusz i Bogdan Rok.
Poświęcona zagadnieniu, które nie stało dotąd w centrum uwagi badawczej konferencja zgromadziła prawie czterdziestu uczestników z kilkunastu krajowych ośrodków naukowych i akademickich, przede wszystkim historyków, literaturoznawców i historyków sztuki. W programie przewidziano trzydzieści trzy referaty i trzy postery. Troje referentów z przyczyn niezależnych nie mogło uczestniczyć w obradach. Pierwszego dnia obrady miały charakter plenarny, natomiast w drugim dyskusja toczyła się  w dwóch  sekcjach. Całość zwieńczyła sesja posterowa. Każda część obrad zamknięta była ożywioną dyskusją nad poruszanymi w niej zagadnieniami, co pozwoliło spojrzeć na analizowany problem z różnorodnych punktów widzenia  i częściowo zweryfikować pojawiające się w obiegowych opiniach stereotypy i uproszczenia na temat obecności magii w oświeceniu. Organizatorzy planują  opublikowanie w Wydawnictwie Muzeum Pałacu Króla Jana III wieloautorskiej monografii, na którą będą się składać wygłoszone referaty i rozwinięte postery. Następne edycje konferencji z cyklu „Oświecone nieoświecone” odbędą się we Wrocławiu (Tradycja, tożsamość i inność, 2018) i w Warszawie (Poza normą i modą, 2019).
 
[sprawozdanie przygotowała dr hab. prof. UMK Danuta Kowalewska]
 
 Dr hab. Agata Roćko, jeden z kierowników naukowych, podczas wygłaszania referatu
 
 
 
 
 
 
 
Uczestnicy konferencji podczas obrad
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dr hab. Danuta Kowalewska, jeden z kierowników naukowych i gospodarzy konferencji.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
"Z WARSZTATÓW BADACZY OŚWIECENIA"
 
 
W dniach 22-23 lutego 2017 r. odbyła się konferencja z cyklu „Z warsztatów badaczy oświecenia” organizowana przez Pracownię Literatury Oświecenia.
 
 
Założeniem Warsztatów jest umożliwienie spotkania młodym i uznanym badaczom XVIII stulecia, znawcom literatury i historii, kultury, sztuki oraz filozofii. Podczas tegorocznej edycji pojawili się referenci z ośrodków naukowych z całej Polski, by przedstawić efekty swoich badań nad rozmaitymi dziedzinami.
 
Referaty:
  1. Anna Gajdis, „Ukochany pisarz”, wierna czytelniczka i samodzielna autorka. Korespondencja Esther Gad (1767–1833) z Jean Paulem (1763–1825)
  2. Katarzyna Grzymała, Roussoizmy w literaturze polskiego oświecenia. Stan badań i próba ponownej definicji terminu
  3. Dominika Świątoniowska, Uwag kilka o rokokowych powiastkach Wojciecha Miera
  4. Tomasz Jędrzejewski, Rokoko porozbiorowe. Przykłady i przemiany
  5. Bożena Mazurkowa, Metaforyka żywiołów w poezji Kniaźnina. Rekonesans
  6. Małgorzata Chachaj, Wystawienie „Kazimierza Wielkiego” Juliana Ursyna Niemcewicza przez Józefa Wiśniowskiego w 1916
  7. Afrodyta Weselak, Nowa wrażliwość w przedstawieniu konfliktu: obowiązek kontra namiętność. Infantka Corneille'a a Księżniczka Barcelony Marivaux
  8. Michał Bajer, Dramaturgiczne transformacje w klasycystycznym przekładzie tragedii. Ekspozycje sztuk Corneille’a i Racine’a w ujęciu polskich tłumaczy z lat 1780-1830
  9. Elżbieta Zięborak, Feliks Oraczewski jako komediopisarz. Wybrane problemy
  10. Magdalena Ślusarska, Wartości  prawdziwe i fałszywe  w nauczaniu kaznodziei królewskiego Sebastiana  Lachowskiego
  11. Wiesław Małecki, Antropologia I. Kanta jako zapomniana krytyka kultury (Oświecenia)
  12. Izabela Wiercińska, Unikalny świat dzieciństwa i zabawek zachowany na miniaturach portretowych drugiej połowy XVIII w. i początku XIX w. ze zbiorów Muzeum Narodowego jako materiał badawczy
  13. Danuta Hombek, Rola prowincji w kształtowaniu polskiego rynku prasowego w XVIII w.
  14. Monika Kmak, Gatunki krytyczne na łamach wybranych warszawskich i wileńskich czasopism początku XIX wieku
  15. Magdalena Bober-Jankowska, Adama Naruszewicza „Sprawa między księciem Adamem Czartoryskim oskarżającym, a Janem Komarzewskim (...) i Franciszkiem Ryxem (...) oskarżonymi jakoby o zamysł strucia tego księcia”, problemy literackiej perswazji
  16. Ewa Zielaskowska, Kilka słów o przekładach Ignacego Krasickiego
  17. Edyta Pętkowska, Aleksandra i Anetka. Próba podwójnego portretu teściowej i synowej
  18. Katarzyna Puzio, Relacje z podróży na Wyspy Brytyjskie (1820-1824) Krystyna Lacha-Szyrmy i Karola Sienkiewicza jako „podróże” lekturowe
  19. Magdalena Partyka, Dziennik wśród opisów podróży. Rekonesans genologiczny

 

Sprawozdanie z konferencji:

Pierwszy dzień obrad rozpoczął referat Anny Gajdis pt.: „Ukochany pisarz”, wierna czytelniczka i samodzielna autorka. Korespondencja Esther Gad (1767–1833) z Jean Paulem (1763–1825), w którym autorka przedstawiła mało znaną i zapomnianą niemiecką pisarkę przez pryzmat jej korespondencji z Jean Paulem cieszącym się pisarską sławą. Następnie Katarzyna Grzymała w referacie pt.: Roussoizmy w literaturze polskiego oświecenia. Stan badań i próba ponownej definicji terminu, odnosząc się do dotychczasowych prób ukazania wpływów genewskiego filozofa na polską myśl w oświeceniu w oparciu między innymi  o pracę Mariana Szyjkowskiego przedstawiła wstępne projekty odnowienia i uaktualnienia badań nad tym ciekawym zagadnieniem. Dominika Świątoniowska w Uwagach kilku o rokokowych powiastkach Wojciecha Miera przybliżyła zebranym napisane w duchu Metamorfoz obrazki obyczajowe polskiego poety, których nadrzędnymi celami były zabawa i przyjemność. Tomasz Jędrzejewski, pozostając przy zagadnieniach dotyczących tego samego nurtu (Rokoko porozbiorowe. Przykłady i przemiany) wskazał, ile klasycyzmu, a ile rokoka znalazło się w Zimie miejskiej pisanej przez młodego Mickiewicza. Po przerwie Bożena Mazurkowa w referacie: Metaforyka żywiołów w poezji Kniaźnina. Rekonesans, przedstawiła znaczenie żywiołów oraz ich Stwórcy w twórczości nadwornego poety Czartoryskich. Małgorzata Chachaj na przykładzie Wystawienia „Kazimierza Wielkiego” Juliana Ursyna Niemcewicza przez Józefa Wiśniowskiego w 1916 ukazała jak w biegu dziejów dzieło dramatyczne mocno osadzone w okolicznościach, w których powstało, aktualizuje się i nabiera nowych znaczeń. Następnie Afrodyta Weselak w referacie pt.: Nowa wrażliwość w przedstawieniu konfliktu: obowiązek kontra namiętność. Infantka Corneille'a a Księżniczka Barcelony Marivaux, zaprezentowała przemiany wrażliwości na przykładzie postępowania i wyborów bohaterek dwóch dramatów. Tę część obrad zamknęło wystąpienie Michała Bajera zatytułowane Dramaturgiczne transformacje w klasycystycznym przekładzie tragedii. Ekspozycje sztuk Corneille’a i Racine’a w ujęciu polskich tłumaczy z lat 1780-1830, który przedstawił trudności i wyzwania, z jakimi mierzyli się tłumacze sztuk największych twórców francuskiego klasycyzmu od barokowych przekładów Stanisława Morsztyna po wczesny wiek XIX. 
Wieczorną część obrad pierwszego dnia konferencji otworzył referat Magdaleny Ślusarskiej pt. Wartości prawdziwe i fałszywe w nauczaniu kaznodziei królewskiego Sebastiana Lachowskiego, poświęcony młodemu duchownemu kształconemu tylko w Polsce i pozbawionemu protektorów, który został kaznodzieją samego króla, oraz jego przepowiadaniu. W kolejnym wystąpieniu (Antropologia I. Kanta jako zapomniana krytyka kultury (Oświecenia)) Wiesław Małecki przybliżył okoliczności, w jakich powstawało dzieło antropologiczne jednego z największych myślicieli, podkreślając, że nie był on – wbrew legendzie, którą obrósł – całkowicie oderwany od otaczającego go świata i skupiony wyłącznie na życiu wewnętrznym, przeciwnie orientował się w najświeższych i najgoręcej dyskutowanych problemach, a badania nad człowiekiem prowadził nie w oparciu o kolonialne kultury egzotyczne, lecz o „człowieka europejskiego”. Obrady zamknęła Izabela Wiercińska, która zaprezentowała Unikalny świat dzieciństwa i zabawek zachowany na miniaturach portretowych drugiej połowy XVIII w. i początku XIX w. ze zbiorów Muzeum Narodowego jako materiał badawczy – i krótko wprowadziła zebranych w tajniki malarstwa miniaturowego, pokazując niezwykle ciekawe egzemplarze z muzealnej kolekcji.
Drugi dzień obrad otworzył referat Danuty Hombek pt.: Rola prowincji w kształtowaniu polskiego rynku prasowego w XVIII w., w którym badaczka zapoznała zebranych z dokonaniami prasy prowincjonalnej, przede wszystkim toruńskiej i wileńskiej, które odegrały dużą rolę w tworzeniu rynku prasy informacyjno-politycznej. Jako druga wystąpiła Monika Kmak w wystąpieniu pt.: Gatunki krytyczne na łamach wybranych warszawskich i wileńskich czasopism początku XIX wieku, przedstawiła początki istnienia krytyki literackiej w czasopiśmiennictwie. Magdalena Bober-Jankowska zaprezentowała sposoby przedstawiania rzeczywistości tak, by wzbudzić sympatię lub niechęć odbiorcy, omawiając sztuczki i chwyty retoryczne w Adama Naruszewicza „Sprawie między księciem Adamem Czartoryskim oskarżającym, a Janem Komarzewskim (...) i Franciszkiem Ryxem (...) oskarżonymi jakoby o zamysł strucia tego księcia”, problemach literackiej perswazji. Po przerwie Edyta Pętkowska w wystąpieniu pt. Aleksandra i Anetka. Próba podwójnego portretu teściowej i synowej przybliżyła zebranym barwną postać Anny Potockiej oraz jej relacje z najbliższymi – przede wszystkim z teściową, Aleksandrą z Lubomirskich Potocką. Drugi dzień obrad zamknęło wystąpienie Magdaleny Partyki pt.: Dziennik wśród opisów podróży. Rekonesans genologiczny, w którym autorka przedstawiła miejsce opisów podróży w refleksji teoretycznoliterackiej oraz ewolucję piśmiennictwa podróżniczego.

 

 
Konferencja:
 
"LITERACKA SPUŚCIZNA STANISŁAWA KOSTKI POTOCKIEGO"
 
 
 
 
 
 
W dniach 14-15 grudnia 2016 r. odbyła się konferencja naukowa pt.: Spuścizna literacka Stanisława Kostki Potockiego, zorganizowana przez Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Towarzystwo Badań nad Wiekiem Osiemnastym, Pracownię Literatury Oświecenia Instytutu Badań Literackich PAN oraz Wydział Nauk Humanistycznych UKSW.
 
 
 
 
Referaty:
 
  1. Dorota Folga-Januszewska i Tomasz Chachulski, Spuścizna Stanisława Kostki Potockiego – wprowadzenie
  2. Joanna Paprocka-Gajek (Warszawa), Stan badań nad działalnością kolekcjonerską i publicystyczną Stanisława Kostki Potockiego prowadzonych w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
  3. Dorota Folga-Januszewska (Warszawa), Dziennik podróży do Italii Stanisława Kostki Potockiego (1779/1780)
  4. Roman Dąbrowski (Kraków), O istocie, funkcji i doskonaleniu dobrego smaku w refleksji estetycznej Stanisława Kostki Potockiego
  5. Paweł Pluta (Wrocław), Gotyckość w poglądach Stanisława Kostki Potockiego
  6. Marcin Cieński (Wrocław), Johann Joachim Winckelmann – Stanisław Kostka Potocki – filhellenizm w Polsce ok. 1800 roku: nowe perspektywy badań? 
  7. Emiliano Ranocchi (Udine, Italia), Stanisław Kostka Potocki w Karlsbadzie. Stan wiedzy i postulaty do dalszych badań
  8. Agata Seweryn (Lublin), „Książę mówców”. O trzech mowach pogrzebowych Stanisława Kostki Potockiego
  9. Barbara Judkowiak (Poznań), „Kantata na dzień imienin JW Hilarego Siemianowskiego” na tle twórczości dramatycznej i parateatralnej Stanisława Kostki Potockiego
  10. Małgorzata Lisicka (Warszawa), Zbiór wierszy Stanisława Kostki Potockiego – problemy edycji, tematyka
  11. Krystyna Maksimowicz (Gdańsk), Stanisława Kostki Potockiego wiersze adresowane do żony
  12. Wojciech Kaliszewski (Warszawa), S. K. Potocki i J. Szymanowski: z kręgu poetów eleganckich 
  13. Aleksandra Norkowska (Bydgoszcz), Przestrzenie miasta w wybranych wierszach Stanisława Kostki Potockiego
  14. Patrycja Bąkowska (Poznań), Konstrukcje podmiotu lirycznego w poezji Stanisława Kostki Potockiego
  15. Bogusław Dopart (Kraków), Wokół „Świstka krytycznego” 
  16. Grzegorz Zając (Kraków), „Podróż do Ciemnogrodu” – komizm, a gatunkowa tożsamość powieści
  17. Maria Janoszka (Katowice), Obraz inkwizycji w „Podróży do Ciemnogrodu” Stanisława Kostki Potockiego na tle innych przedstawień oświeceniowych
  18. Jakub Bajer (Poznań), Listy Stanisława Kostki Potockiego do żony (1791-1808) – spektrum pytań badawczych
  19. ks. Sebastian Musiał (Warszawa), Jan Paweł Woronicz – Stanisław Kostka Potocki. Korespondencja prywatna
  20. Magdalena Bober Jankowska (Warszawa), Problemy perswazji literackiej w „Listach polskich pisanych w roku 1785”
  21. Edyta Pętkowska (Warszawa), O „Listach z Paryża do moich współobywateli”
  22. Jolanta Czerzniewska (Warszawa), Historyk sztuki wobec literatury o sztukach pięknych. Zmagania z edycją rękopiśmiennych katalogów Stanisława Kostki Potockiego
  23. Tomasz Chachulski (Warszawa), Stanisław Kostka Potocki – perspektywy wydawnicze
 
 
Konferencja:
 
"Z  WARSZTATÓW BADACZY OŚWIECENIA"
 
 
W dniach 4-5 lutego 2016 r. odbyła się konferencja naukowa pt.: Z warsztatów badaczy oświecenia, zorganizowana przez Pracownię Literatury Oświecenia Instytutu Badań Literackich PAN, będąca częścią obchodów jubileuszu urodzin Pani Profesor Teresy Kostkiewiczowej.

Warsztaty zgodnie z formułą stworzoną przez Panią Profesor były okazją do zaprezentowania aktualnie prowadzonych poszukiwań badawczych, wymiany informacji, a przede wszystkim do dyskusji zarówno o konkretnych wystąpieniach, jak bardziej ogólnych o kierunkach i potrzebach dalszych badań. Zgodnie z tradycją Warsztaty stały się miejscem spotkania doświadczonych badaczy z młodymi poszukiwaczami wiedzy o oświeceniu i wieku XVIII.
 
 
Referaty:

  1. Marcin Cieński, O warsztacie Teresy Kostkiewiczowej
  2. Wiesław Pusz, Oświeceniowiec w literackim antykwariacie 
  3. Barbara Judkowiak, W poszukiwaniu swoistości wczesnego oświecenia literackiego 
  4. Ks. Stanisław Janeczek, Komisja Edukacji Narodowej - w perspektywie historii kultury intelektualnej 
  5. Marek Dębowski, Obraz handlu w komedii doby stanisławowskiej 
  6. Aleksandra Norkowska, Pisarze oświecenia o błyskach, migotaniu i jasności w przestrzeni publicznej 
  7. Magdalena Partyka, Odbiorca a wyłanianie się podmiotowości w oświeceniowym dzienniku podróży 
  8. Patrycja Bąkowska, Obszar „swoistości”? – „Ja” estetyczne w literaturze polskiego oświecenia 
  9. Jolanta Czerzniewska, Antykwaryzm polski – temat z pogranicza literatury, językoznawstwa i sztuki. Postulaty badawcze i problemy metodologiczne 
  10. Piotr Paluchowski, Gdańskie kalendarze drukowane z XVIII w. Droga do Oświecenia 
  11. Anna Gajdis, „Kobiety bez twarzy i historii”. O twórczości niemieckich pisarek oświeceniowych pochodzących z Pomorza Zachodniego, Prus Wschodnich i Kurlandii 
  12. Danuta Hombek, Ewolucja koncepcji edytorskiej publikacji pt. „Książka polska w ogłoszeniach prasowych XVIII wieku. Źródła” 
  13. Ewa Zielaskowska, Wokół edycji „O rymotwórstwie i rymotwórcach” Ignacego Krasickiego 
  14. Jacek Wójcicki, Wierność (tekstowi) jako uświadomiona niewierność. Paradoks o Staszicu 
  15. Zofia Zielińska, Projekt wydania polskiej edycji korespondencji Stanisława Augusta z Katarzyną II 
  16. Ks. Paweł Zając, Edycja akt Kongregacji Indeksu w sprawie „Myśli chrześcijańskich o religii poczciwych ludzi” Stanisława Konarskiego 
  17. Izabela Wiercińska, Miniatury portretowe jako źródło uzupełniające materiał historiograficzny 
  18. Stanisław Świtlik, Strategie Casanovy utopisty-erudyty w przedmowie do „Icosaméronu” 
  19. Berenika Palus, O (nie-)konsekwencji sądów: sceptycyzm etyczny w trylogii moralnej Diderota 
  20. Maria Janoszka, Melancholia uczonych w „Rękopisie znalezionym w Saragossie” Jana Potockiego 
  21. Paweł Matyaszewski, Monteskiusz i Stanisław Leszczyński – historia wzajemnej relacji 
  22. Marek Bratuń, O podróżach po Szwajcarii dawniej i dziś 
  23. Agata Wdowik, Krasicki w sanatorium. Dylematy oświeceniowego kuracjusza u wód 
  24. Tomasz Pokrzywniak, Literackie zabawy Księcia Biskupa 
  25. Roman Dąbrowski, Czy „Monachomachia” jest poematem heroikomicznym? 
  26. Bożena Mazurkowa, Interesy i przyjaźń. O korespondencji między Ludwikiem Kropińskim i Adamem Jerzym Czartoryskim. Rekonesans 
  27. Krystyna Maksimowicz, Poetyckie bójki w ostatnich latach czasów stanisławowskich 
  28. Agnieszka Kobrzycka, „Oda nie do druku” Stanisława Trembeckiego. Kilka uwag o artyzmie utworu 
  29. Katarzyna Grzymała, Twórczość Tomasza Kajetana Węgierskiego z okresu emigracyjnego w świetle idei Jana Jakuba Rousseau 
  30. Joanna Orzeł, Mit rokoszu gliniańskiego w XVIII wieku 
  31. Paweł Kaczyński, Tomasz Kajetan Węgierski jako postać literacka 
  32. Katarzyna Węglicka, Wedutyści architektury Wielkiego Księstwa Litewskiego związani ze środowiskiem Uniwersytetu Wileńskiego końca XVIII w. i początku XIX w. – epicki wizerunek miasta i ludzi 
  33. Martyna Deszczyńska, Dzieje oświecenia a XX-wieczne badania nad historią religijności w Polsce. Zarys problematyki
 
  
Konferencja: 
 
SŁYNNE KOBIETY W RZECZPOSPOLITEJ XVIII WIEKU
 
 
W dniach 14-15 października 2015 r. odbyła się konferencja naukowa pt.: Słynne kobiety w Rzeczpospolitej XVIII wieku organizowana przez: Pracownię Literatury Oświecenia Instytutu Badań Literackich PAN, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Polskie Towarzystwo Badań nad Wiekiem Osiemnastym.
 

Przedmiotem badań i refleksji były nie tylko osiągnięcia i rola wybitnych kobiet (Polek i związanych z Polską cudzoziemek) w zmieniającej się rzeczywistości politycznej, ekonomicznej, obyczajowej czy kulturalnej XVIII-wiecznej Polski, lecz także i ewolucja staropolskiego modelu szlachcianki czy etosu mieszczki w związku z generalnymi przeobrażeniami wzorców w arystokratycznej kulturze dworskiej i epoce oświecenia. W XVIII w. zmieniła się zasadniczo pozycja kobiet, które bądź to z własnej potrzeby lub pod wpływem mody, uzupełniały wykształcenie domowe, zainteresowały się zarządem dóbr i dworu, manifestacyjnie lub skrycie włączały się w życie polityczne, ale miały i ambicje mecenasowskie, otwierając salony lub sponsorując działalność artystyczną, naukową czy literacką. Słynne Polki podróżowały, kolekcjonowały, fundowały, zakładały ogrody, biblioteki i gabinety naturalne, otaczały się cudzoziemcami i nie oszczędzały środków na przyjemności ciała ani ducha. Malowały, pisały utwory literackie i instrukcje ekonomiczne, prowadziły korespondencję dyplomatyczną lub handlową, przekraczając nierzadko wpływami swymi granice Rzeczpospolitej lub stanu. Ich dzieła i zamierzenia sławiono piórem i pędzlem. Zdarzało się również, że wplątane w wielką historię stawały się bohaterkami utworów literackich, także satyr i niewybrednych paszkwili. Niektóre weszły do kanonu polskich metres lub postaci symbolicznych spopularyzowanych przez beletrystykę.Zamiarem było za sprawą interdyscyplinarnych badań i nowo odkrytych źródeł zarysować sylwetki wybitnych kobiet XVIII stulecia, ich dzieła i zamierzenia, ideały oraz zachodnioeuropejskie wzorce.

Referaty:
 
  1. Bożena Popiołek, Marianna z Potockich Szczukowa, podkanclerzyna litewska. Próba biografii
  2. Urszula Kicińska, Maria Zofia z Sieniawskich Czartoryska – życie w cieniu matki i męża
  3. Agnieszka Słaby, Tekla Róża z Radziwiłłów Sapieżyna – między Dreznem a Warszawą
  4. Adam Perłakowski, Małgorzata Henrietta primo voto Przebendowska – słaba czy silna płeć w rodzinie Radziwiłłów?
  5. Stanisława Maliszewska, Aldona Łyszkowska, Franciszka Krasińska (1742-1796) – od starościanki do królewiczowej polskiej
  6. Piotr Skowroński, „Żeby ta dama przestała tych fochów”. Rola Katarzyny Kossakowskiej w kształtowaniu podstaw nowego stronnictwa
  7. Izabela Wiercińska, Księżna Teofila Jabłonowska (1742-1816) – niezłomna Sarmatka
  8. Szymon Piotr Dąbrowski, Między królem a hetmanem. Działalność publiczna Elżbiety Sapieżyny w świetle korespondencji ze Stanisławem Augustem i Franciszkiem Ksawerym Branickim
  9. Ewa Danowska, Urszula z Morsztynów Dembińska, starościna wolbromska (1746 -1825) – „krakowska carowa”
  10. Justyna Bąk, Sława Anny z Sapiehów Jabłonowskiej
  11. Agnieszka Jakuboszczak, Wielki świat w Wielkopolsce w XVIII wieku – Teofila z Działyńskich Szołdrska Potulicka i jej działalność
  12. Edyta Pętkowska, Pola działalności publicznej Pani na Wilanowie. Aleksandra z Lubomirskich Potocka
  13. Krystyna Stasiewicz, Zabłysnąć wśród słynnych, to dopiero sztuka! Przypadek Elżbiety Drużbackiej
  14. Roman Krzywy, Kreowanie własnej sławy w „Echu na świat podanym” Reginy Salomei Pilsztynowej
  15. Magdalena Ślusarska, Anna z Grozmanich Narbuttowa. W pogoni za sławą
  16. Danuta Kowalewska, Sława Truskolaskiej w Warszawie
  17. Janusz Ryba, Damy oświeceniowych salonów: Anna Teresa z Ossolińskich Potocka
  18. Kamila Kłudkiewicz, Marianna z Ciecierskich Skórzewska i jej „czarna legenda”
  19. Renata Dampc-Jarosz, Therese Forster-Huber. Oświecona Niemka w oświeceniowej Polsce
  20. Anna Gajdis, „Co jeszcze stanie się z tym krajem, z tym upadłym narodem?”. Elisa von der Recke (1754-1833) na dworze Stanisława Augusta
  21. Katarzyna Jachimowicz, Fakty i mity z życia Jadwigi Ciechanowieckiej-Manuzzi
  22. Zofia Rejman, Pani de Vauban w świetle polskich i francuskich źródeł
  23. Elżbieta Wichrowska, Judyta Jakubowiczowa, żona Zbytkowera
  24. Agnieszka Whelan, Izabela Czartoryska – amour propre i dylematy sławy
  25. Marcin Cieński, Ogród jako narzędzie autokreacji słynnych kobiet w XVIII stuleciu
  26. Agata Roćko, Zofia Potocka. Mieć w sobie „to coś”. Fenomen urody czy inteligencji emocjonalnej?
  27. Paweł Kaczyński, Słynne damy osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej w literaturze popularnej XX i XXI wieku
 
 
Konferencja:
 
PRZEDMIOTY, OBRAZY, IDEE... ŹRÓDŁA I KONTEKSTY MUZEALNICTWA W KULTURZE OŚWIECENIA
 
W dniach 4-5 grudnia 2014 r. odbyła się organizowana przez Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk oraz Warszawski Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki przy wsparciu Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów konferencja pt.: Przedmioty, obrazy, idee... Źródła i konteksty muzealnictwa w kulturze Oświecenia.
 
 
 
 
 
 
Konferencja:
STANISŁAW KONARSKI I JEGO EPOKA
 
W dniach 5-6 listopada 2014 r. odbyła się zorganizowana przez Pracownię Literatury Oświecenia IBL PAN i Polskie Towarzystwo Badań nad Wiekiem Osiemnastym ogólnopolska konferencja naukowa pt.: Stanisław Konarski i jego epoka
 
 Stanisław Konarski (1700-1773) to jedna z najciekawszych postaci polskiego wieku świateł. Kto wie, czy nie najbardziej samodzielny, a na pewno najodważniejszy myśliciel tej epoki. Człowiek niesłychanie wszechstronny – jeden z najwybitniejszych, o ile nie najwybitniejszy pisarz polityczny XVIII wieku, zasłużony pijar, poeta, tłumacz, dramatopisarz, publicysta,  historyk prawa, edytor, pedagog i reformator szkolnictwa. Jeśli mierzyć jego dokonania różnorodnością pól, na których działał, wydaje się bardziej człowiekiem renesansu niż oświecenia. Życie i działania Konarskiego stanowią swego rodzaju soczewkę, w której skupiają się najważniejsze problemy epoki. 
 Jego praca na polu edukacji wynikała z głębokiego przekonania, że postać Rzeczypospolitej zależy od wykształcenia jej obywateli, a indywidualny wysiłek intelektualny winien skutkować racjonalnymi przeobrażeniami w przestrzeni społecznej. Dostrzegał, iż niezbędna jest natychmiastowa zmiana sposobu funkcjonowania instytucji krajowych. Jako pragmatyk widział konkretne zagrożenia polityczne, jak również potrafił je zdefiniować w odniesieniu do aktualnej sytuacji Rzeczypospolitej. W swoich dziełach nie ograniczał się do krytyki wad, ale wskazywał możliwości rozwiązań. Koncepcje Konarskiego stanowiące zwieńczenie rodzimej tradycji myślenia o państwie, zarazem otworzyły przed tą tradycją nowe możliwości. Już współcześni widzieli wszechstronność i ogrom podejmowanych przez niego działań w zakresie literatury, szkolnictwa i polityki. Ignacy Krasicki oddał hołd Wielkiemu Pijarowi w epitafijnym czterowierszu wyrytym na pomniku Konarskiego wystawionym w alei heilsberskiego parku:
 
Ten, co pierwszy zdziczałe ciął gałęzie wzniosłe
I śmiał ścieżki odkrywać wiekami zarosłe,
Co nauki, co miłość kraju wzniósł i krzepił,
W cieniu laurów spoczywa, które sam zaszczepił.
 
Referaty:
1. Urszula Kosińska: O poruszenie sarmackich głów i serc. Wczesne pisma polityczne Stanisława Konarskiego
2. Anna Grześkowiak-Krwawicz: „Nowe wino w starych butelkach”. O języku politycznym Stanisława Konarskiego
3. Tomasz Chachulski: O języku wypowiedzi Stanisława Konarskiego
4. Marcin Cieński: Perswazja i aksjologia w „O uszczęśliwieniu własnej ojczyzny”
5. Małgorzata Chachaj: Debata o heroicznych cnotach i postawach obywatelskich w „Tragedii Epaminondy” Stanisława Konarskiego
6. Zofia Ożóg-Winiarska, Jerzy Winiarski: Logiczny patriotyzm i ewolucjonistyczny optymizm wobec zagrożeń państwa w dramacie edukacyjnym Stanisława Konarskiego
7. Justyna Bąk: Pietas et Litterae – Stanisław Konarski zakonnik i reformator
8. Asta Vaškelienė: Recepcja idei Stanisława Konarskiego w edukacji humanistycznej pijarów na Litwie. (Na podstawie „Methodus docendi pro Scholis Piis provinciae Litvaniae”, 1762)
9. Jolanta Czerzniewska: Jak projektować szczęśliwe i piękne państwo? O znaczeniu nauki pisania, rysunku i architektury w kształceniu wyobraźni przyszłych elit rządzących w Collegium Nobilium
10. Katarzyna Milik: Szkoła Rycerska jako przykład kontynuacji idei wychowawczych Stanisława Konarskiego
11. Stanisław Janeczek: Reforma szkolna Stanisława Konarskiego a dzieło KEN w kontekście europejskim
12. Paweł Zając: „O religii poczciwych ludzi” Stanisława Konarskiego i „Petites lettres sur grands philosophes” Charlesa Palissota de Montenoy – próba lektury równoległej
13. Magdalena Ślusarska: „Dobrych kazań warto słuchać, warto je i przeczytać”. O metodzie kaznodziejskiej Stanisława Konarskiego
14. Jacek Wójcicki: Zanim Konarski stał się Konarskim. O wczesnych łacińskich lirykach maryjnych
15. Wojciech Kaliszewski: Kanon królewski, czyli o myśli monarchicznej w wierszach Stanisława Konarskiego
16. Jarosław Kurkowski: Edycja Volumina Legum na tle programu wydawniczego Biblioteki Załuskich i edytorstwa źródeł historycznych i historycznoprawnych w Europie XVII i XVIII stulecia
17. Mikołaj Getka-Kenig: Stanisław Konarski a prestiż zasługi uczonego w epoce stanisławowskiej
18. Bożena Mazurkowa: „Wielkich ludzi wielka strata”. Literaci doby stanisławowskiej w hołdzie Stanisławowi Konarskiemu
19. Barbara Krysztopa-Czupryńska: Stanisław Konarski w wybranych dziewiętnastowiecznych publikacjach anglojęzycznych
 
 
Konferencja:
POLSKI GRAND TOUR W XVIII WIEKU
 

 W dniach 12-13 listopada 2013 r. w Warszawie w Instytucie Badań Literackich PAN odbyła się interdyscyplinarna konferencja naukowa pt.: Polski Grand Tour w XVIII wieku, zorganizowana przez Pracownię Literatury Oświecenia oraz Polskie Towarzystwo Badań nad Wiekiem Osiemnastym, pod patronatem honorowym Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Celem spotkania było rozpoznanie tak szerokiego zjawiska jak polskie realizacje ogólnoeuropejskiego modelu Grand Tour, rozwinięcie i uzupełnienie dotychczasowych badań, odkrycie nowych podróży, których ślady wciąż kryją polskie archiwa w postaci różnorodnych zapisów, listów, diariuszy, wspomnień, notat, oraz spojrzenie na związki kulturalne Rzeczpospolitej z Europą i odkrycie przyjemności, korzyści oraz niebezpieczeństw osiemnastowiecznych wojaży.

Referaty:

1. Marek Bratuń, Grand Tour: narodziny - rozwój - zmierzch
2. Bogdan Rok, Rzym papieski w relacjach Polaków XVIII wieku
3. Bożena Popiołek, Peregrynacje edukacyjne i poznawcze w czasach saskich
4. Katarzyna Mikocka-Rachubowa, Grand Tour i włoska rzeźba w Polsce końca XVIII i początków XIX wieku
5. Angela Sołtys, Podróże Polaków do Italii w drugiej połowie XVIII wieku: kontekst neapolitański
6. Bożena Mazurkowa, Nowy Grand Tour Tarnowskich
7. Tomasz Chachulski, Podróż Kazimierza Kognowickiego
8. Jolanta Czerzniewska, Odwrócona perspektywa. O zużytkowaniu dorobku Grand Tour do tworzenia polskiej tożsamości narodowej na przełomie XVIII i XIX wieku
9. Magdalena Partyka, Pierwiastek osobisty w oświeceniowych dziennikach podróży jako element przemiany gatunku
10. Agata Roćko, Polski Grand Tour "dam modnych"
11. Katarzyna Jagiełło-Jakubaszek,  Portrety polskich dam jako pamiątka ich Wielkiej Podróży
12. Renata Dampc-Jarosz, Droga do "świętych kręgów". Podróżowanie do Włoch i jego wpływ na działalność Anny Amalie Sachsen-Weimar-Eisenach i Izabeli Czartoryskiej
13. Urszula Kicińska, Pedagogiczny aspekt podróżowania w dawnej Polsce
14. Kamila Szymańska, Podróże zagraniczne leszczyńskiej młodzieży mieszczańskiej w świetle drukowanych kazań żałobnych
15. Adam Perłakowski, "Dopiero w przeszły czwartek tu stanąłem o piątej z rana w dobrym chwała Bogu zdrowiu lubo przy wielkim niewczasie i niewygodzie..." . Drezdeńskie podróże Antoniego Sebastiana Dembowskiego w drugiej i trzeciej dekadzie XVIII stulecia
16. Agnieszka Jakuboszczak, "Son coeur est dans son esprit". O zagranicznych podróżach Janusz Modesta Sanguszki (1749-1806)
17. Zofia Rejman, "Listy różne ku chwalebnej ciekawości i chrześcijańskiemu zbudowaniu służące" w przekładach Juniewicza i Bohomolca - zatracone peregrynacje
18. Magdalena Ślusarska, Pawła Ksawerego Brzostowskiego przewodnik po zabytkach włoskich
19. Wojciech Kaliszewski, "Wyprawa na wojaż" Józefa Szymanowskiego w duchu późnooświeceniowych rad dla młodego człowieka wkraczającego w wielki świat
20. Agata Wdowik, "Do spa światu sławnego źródłami zdrowemi...". Odpoczynek Polaków na trasie Grand Tour w latach 1763-1787

Sprawozdanie z konferencji: Polski Grand Tour w XVIII wieku

    12 i 13 listopada 2013 roku w Pałacu Staszica odbyła się zorganizowana przez Pracownię Literatury Oświecenia IBL PAN oraz Towarzystwo Badań nad Wiekiem Osiemnastym pod patronatem honorowym Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie interdyscyplinarna konferencja pt.: Polski Grand Tour w XVIII wieku.
    Celem spotkania było scharakteryzowanie zjawiska „wielkiej podróży”, rozpoznanie szczególnego charakteru polskiego Grand Tour, w szerokim rozumieniu, od tradycyjnego po „reprezentacyjno-przyjemnościowy” (M. Bratuń), na tle wojaży europejskich oraz rozwinięcie i uzupełnienie dotychczasowych badań również o odkrycie nowych podróży, których ślady wciąż kryją się w polskich archiwach w postaci różnorodnych diariuszy, listów, wspomnień.
    Pierwszego dnia obrady pod przewodnictwem Agaty Roćko rozpoczął Marek Bratuń referatem Grand Tour: narodziny – rozwój – zmierzch, w którym nakreślił szlaki przemierzane przez podróżnych od XVI wieku, a także przypomniał o zasadach decydujących o tym, czy podróż po Europie była istotnie prawdziwym Grand Tour. Następnie Bogdan Rok w rozprawie pt.: Rzym papieski w relacjach Polaków XVIII wieku, na podstawie zapisków z epoki badał, w jaki sposób wędrujący do Świętego Miasta duchowni postrzegali osobę papieża i jego otoczenie. Bożena Popiołek w pracy: Peregrynacje edukacyjne i poznawcze w czasach saskich, przyjrzała się podróżom w epoce saskiej, tym wielkim i tym krajowym wymaganym poprzez obyczaj, a także rodzącemu się zwyczajowi wyjazdów kobiecych, oraz pozostałym po nich źródłom. Katarzyna Mikocka-Rachuba w wystąpieniu zatytułowanym: Grand Tour i włoska rzeźba w Polsce końca XVIII i początku XIX wieku, przedstawiła realia związane z handlem sztuką – szczególnie rzeźbą wzorowaną na antycznej – na przełomie dwóch stuleci, jej najznamienitszych polskich odbiorców oraz ich znaczenie dla rozwoju kultury zarówno obcej, jak i rodzimej. Poranną część zakończyła Angela Sołtys wypowiedzią pt.: Podróże Polaków do Italii w drugiej połowie XVIII wieku: kontekst neapolitański, poświęconą atrakcjom oferowanym przez Neapol przyjezdnym oraz gościom z Rzeczpospolitej, którzy w nim bawili.
    Drugą część obrad, której przewodniczyła Teresa Kostkiewiczowa, otworzyła Nowym Grand Tour Tarnowskich Bożena Mazurkowa, przedstawiając wspomnienia Walerii Tarnowskiej adresowane do córeczki Rozalii jako szczególną relację z podróży – świadectwo powstawania nowych form wypowiedzi odpowiadających nowym sposobom przeżywania. Następnie Tomasz Chachulski przybliżył uczestnikom zapiski z Podróży Kazimierza Kognowickiego, Litwina, jezuity, biografisty Sapiehów, który wyjechał do Europy, by odnaleźć w niej ślady Polaków. Jolanta Czerzniewska w referacie pt.: Odwrócona perspektywa. O zużytkowaniu dorobku Grand Tour do tworzenia polskiej tożsamości narodowej na przełomie XVIII i XIX wieku, prześledziła w jaki sposób zainteresowania historią antyczną oraz moda na przywożenie pamiątek i osobliwości z wypraw do Włoch i innych krajów Europy zachodniej przyczyniły się do rozwoju muzealnictwa, czyniąc ze sztuki nie tylko źródło estetycznej przyjemności, lecz także świadectwo historii narodowej. Pierwszy dzień zakończyło wystąpienie Magdaleny Partyki pt.: Pierwiastek osobisty w oświeceniowych dziennikach podróży jako element przemiany gatunku, w którym autorka śledziła w jaki sposób nowa wrażliwość rodząca się w drugiej połowie XVIII stulecia przejawiała się w dziennikach podróżników na przykładzie diariuszy Stanisława Staszica, Augusta Moszyńskiego i Teofili Konstancji z Radziwiłłów Morawskiej.
    Drugi dzień konferencji pod przewodnictwem Bożeny Popiołek rozpoczęły referaty poświęcone kobiecej stronie Grand Tour. Agata Roćko w Polskim Grand Tour dam modnych, analizując zapiski z podróży najznamienitszych Polek, wskazywała na to, jakiego rodzaju wrażeń poszukiwały oświecone damy podczas wojaży. Katarzyna Jagiełło-Jakubaszek w prezentacji pt.: Portrety polskich dam jako pamiątka ich Wielkiej Podróży, zbadała konwencje przedstawiania podróżników i – przede wszystkim – podróżniczek na pamiątkowych obrazach powstających w specjalizujących się w tego rodzaju usługach zagranicznych warsztatach malarskich. Renata Dampc-Jarosz w pracy pt.: Droga do „świętych kręgów”. Podróżowanie do Włoch i jego wpływ na działalność Anny Amalie Sachsen-Weimar-Eisenach i Izabeli Czartoryskiej, porównała efekty fascynacji Italią w działalności na polu propagowania sztuki antycznej jako budulca tożsamości europejskiej i narodowej. Pierwszą część posiedzenia zakończyła Urszula Kicińska, która podjęła problem Pedagogicznego aspektu podróżowania w dawnej Polsce, przedstawiając Grand Tour od strony instrukcji i porad przygotowywanych przez rodziców oraz osiemnastowiecznych opinii na temat wysyłania młodych ludzi za granicę.
    Drugą część obrad pod przewodnictwem Marka Bratunia otworzyło wystąpienie Kamili Szymańskiej poświęcone Podróżom zagranicznym leszczyńskiej młodzieży mieszczańskiej w świetle drukowanych kazań żałobnych, w którym autorka na podstawie nielicznych zachowanych źródeł próbowała nakreślić szlaki, którymi podróżowali przedstawiciele mieszczańskich elit Leszna. Następnie Adam Perłakowski w wypowiedzi pt.: „Dopiero w przeszły czwartek tu stanąłem o piątej z rana w dobrym chwała Bogu zdrowiu, lubo przy wielkim niewczasie i niewygodzie…”. Drezdeńskie podróże Antoniego Sebastiana Dembowskiego w drugiej i trzeciej dekadzie XVIII stulecia, przyglądał się jak wyglądały podróże „służbowe” przedstawicieli dworu saskiego między Warszawą i Dreznem na przykładzie tych, które odbywał Antoni Sebastian Dembowski, później zaś Agnieszka Jakuboszczak w pracy pt.:  „Son coeur est dans son esprit”. O zagranicznych podróżach Janusza Modesta Sanguszki (1749-1806), zaprezentowała jak w rzeczywistości realizowane były wymagania i oczekiwania rodziców dotyczące europejskich wojaży przez młodych przedstawicieli wielkich rodów na przykładzie przedstawiciela rodu Sanguszków.
   Ostatnia część konferencji, której przewodniczyła Katarzyna Mikocka-Rachubowa rozpoczęła się referatem Zofii Rejman pt.: „Listy różne ku chwalebnej ciekawości i chrześcijańskiemu zbudowaniu służące” w przekładach Juniewicza i Bohomolca – zatracone peregrynacje, poświęconemu nieodbytym podróżom do tych zakątków świata, z których pochodziły listy jezuitów, i straconym przez brak ciekawości świata szansom oraz zamkniętym perspektywom. Magdalena Ślusarska omówiła szczególny przykład przewodnika po zabytkach chrześcijańskiego a nie antycznego Rzymu jakim jest Pawła Ksawerego Brzostowskiego przewodnik po zabytkach włoskich. Wojciech Kaliszewski w wypowiedzi pt.: „Wyprawa na wojaż” Józefa Szymanowskiego w duchu późnooświeceniowych rad dla młodego człowieka wkraczającego w wielki świat, na podstawie instrukcji przygotowanej przez Józefa Szymanowskiego prezentuje, jakimi oczekiwaniami natury moralnej i wskazaniami natury praktycznej obarczany był młodzieniec udający się w drogę oraz czego podróżowanie powinno nauczyć go o życiu. Obrady zamknęła Agata Wdowik, która w wystąpieniu pt.: „Do Spa światu sławnego źródłami zdrowemi…”. Odpoczynek Polaków na trasie Grand Tour w latach 1763-1787, przybliżyła polski aspekt badań nad spisami gości odwiedzających uzdrowisko oraz ślady obecności podróżnych z Rzeczpospolitej w słynnych źródłach zarówno w dokumentach Spa, jak i w rodzimej twórczości mu poświęconej.
    Konferencja, która pozwoliła z innej perspektywy spojrzeć na związki kulturalne Rzeczpospolitej z Europą, raz jeszcze przebyć myślą szlaki, po których wędrowali ludzie wieku świateł, i odkryć przyjemności, korzyści oraz niebezpieczeństwa osiemnastowiecznych wojaży, zgromadziła badaczy zajmujących się wieloma dziedzinami humanistyki z ośrodków naukowych z całej Polski. Pierwszego dnia brało w niej udział ponad siedemdziesięciu uczestników, drugiego dnia obrady zgromadziły pięćdziesiąt osób. Pokłosiem tych spotkań i dyskusji ma być tom, w którym zebrane zostaną wygłoszone rozprawy.

 
 
Pierwszy dzień obrad 

 

 

 

 

 

 

 

Pomysłodawczyni i organizatorka konferencji, dr Agata Roćko, podczas wygłaszania referatu pt.: Polski Grand Tour "dam modnych"

 

 

 

 

 

 

 

Konferencja:

Publiczne, prywatne, intymne w kulturze XVIII wieku

W dniach 22-23 października 2012 r. w Warszawie, w Instytucie Badań Literackich odbyła się PAN interdyscyplinarna konferencja Publiczne, prywatne, intymne w kulturze XVIII wieku. Celem spotkania było bliższe przyjrzenie się tytułowym problemom pozostającym dotychczas na marginesie badań nad kulturą oświecenia.
 
 

 

 

 

Referaty:
1. Teresa Kostkiewiczowa: Publiczne, prywatne, intymne – wstępne uwagi o sposobach rozumienia w XVIII w.
2. Arkadiusz Stasiak: Szczęście we wspólnocie a poza nią
3. Bożena Mazurkowa: O prywatnych humorach, chimerach oraz niecierpiętliwości w moralnych wskazaniach i przestrogach dla osób publicznych
4. Dariusz Rolnik: O miejscu życia publicznego w przestrzeni prywatnej obywateli czasów stanisławowskich na przykładzie listów Izabeli Świeykowskiej z domu Dunin-Karwickiej do męża Leonarda (1783-1792)
5. Agata Wdowik: „Towarzystwa ludzi działane są przyjaźnią lub strachem” – polemika Krasickiego z Rousseau na przykładzie „Powieści wschodnich”
6. Bożena Popiołek: „Co między mężem i żoną jest, tego nikt wiedzieć nie powinien”. Intymność w źródłach czasów saskich
7. Paweł Kaczyński: Życie seksualne jako obiekt krytyki i źródło inwektyw w literaturze czasów stanisławowskich
8. Agnieszka Jakuboszczak: Matka – córka – siostra. O intymności i prywatności w kobiecych relacjach w świetle korespondencji wielkopolskich rodzinach szlacheckich
9. Renata Dampc-Jarosz: „Opuścić własne wnętrze”. Prywatne i intymne na cenzurowanym w listach pisarek niemieckich ostatniej dekady XVIII w.
10. Marcin Cieński: Prywatne i intymne w przestrzeni ogrodu. Doświadczenie realne i kreacja literacka 1760-1820
11. Paweł Konieczny: Plantacja i Williamsburg – rytmy roku zamożnych plantatorów osiemnastowiecznej Wirginii
12. Agata Roćko: Intymizm w polskich relacjach wspomnieniowo-diariuszowych końca XVIII w.
13. Jolita Sarcevičienė: Prywatność i publiczność w dziennikach Antoniego Kazimierza Sapiehy
14. Katarzyna Kura: Prywatność na dworze królowej Francji. Przykład Marii Leszczyńskiej
15. Jolanta Czerzniewska: Claude-Henrie Watelet według Greuza. Amator w gabinecie sztuki – figura publiczna w kulturze francuskiego Oświecenia
________________________________________
 
Sprawozdanie z konferencji: Publiczne, prywatne, intymne w kulturze XVIII wieku
   22 i 23 października 2012 roku w Pałacu Staszica odbyła się konferencja: Publiczne, prywatne, intymne w kulturze XVIII wieku, zorganizowana przez Pracownię Literatury Oświecenia Instytutu Badań Literackich PAN oraz Polskie Towarzystwo Badań nad Wiekiem Osiemnastym.
   Konferencja, poświęcona zagadnieniu, które nie stało dotąd w centrum uwagi badawczej, zgromadziła wielu uczonych z różnych ośrodków naukowych polskich i zagranicznych – m.in. z Litwy, Krakowa, Poznania, Gdańska, Warszawy. Uczestnicy reprezentowali również różne dziedziny nauk humanistycznych, obok historyków i literaturoznawców znaleźli się również historycy sztuki i kultury, co pozwoliło spojrzeć na analizowany problem z różnorodnych punktów widzenia.
   Pierwszy dzień obrad otworzył porządkujący omawiane kwestie referat Teresy Kostkiewiczowej pod tytułem: Publiczne, prywatne, intymne – wstępne uwagi o sposobach rozumienia w XVIII w., który przedstawiał tworzenie się znaczeń wymienionych w tytule słów i ich przemiany od XVII do końca XVIII stulecia w Polsce oraz za granicą. Następnie Arkadiusz Stasiak w wystąpieniu pod tytułem: Szczęście we wspólnocie a poza nią, na podstawie traktatów politycznych, popularnych w oświeceniu utopii oraz publicystyki starał się odpowiedzieć na pytanie, czym jest szczęście w sferze publicznej i kto powinien zapewnić je obywatelom. Bożena Mazurkowa, mówiąc O prywatnych humorach, chimerach oraz niecierpiętliwości w moralnych wskazaniach i przestrogach dla osób publicznych, przybliżyła antywzory i ideały osobowości przedstawiany w poradnikach dla ludzi na urzędach oficjalnych i w dziełach z epoki poświęconych wychowaniu. Dariusz Rolnik w pracy pod tytułem: O miejscu życia publicznego w przestrzeni prywatnej obywateli czasów stanisławowskich na przykładzie listów Izabeli Świeykowskiej z domu Dunin-Karwickiej do męża Leonarda (1783-1792), przyglądał się temu, w jaki sposób łączyły się sfery publiczna i prywatna w korespondencji osób zajmujących wysokie stanowisko z najbliższą rodziną. Pierwszą część obrad zamknęła Agata Wdowik, która w wypowiedzi pod tytułem: „Towarzystwa ludzi działane są przyjaźnią lub strachem” – polemika Krasickiego z Rousseau na przykładzie „Powieści wschodnich”, porównywała sposoby oceniania przestrzeni wspólnoty ludzkiej przez obu pisarzy, ich refleksję na temat możliwości szczęśliwego życia jednostki w społeczeństwie i jej moralnego rozwoju.
   Druga część posiedzenia rozpoczęła się od wygłoszonego przez Urszulę Kicińską artykułu Bożeny Popiołek: „Co między mężem i żoną jest, tego nikt wiedzieć nie powinien”. Intymność w źródłach czasów saskich, poświęconego problemowi wyrażania uczuć na początku XVIII stulecia w Polsce w takich źródłach jak korespondencja, akta sądowe, inwentarze i testamenty. Następnie Marcin Cieński w referacie: Prywatne i intymne w przestrzeni ogrodu. Doświadczenie realne i kreacja literacka 1760-1820, pokazał, jak zmiany w modzie ogrodowej i poświęcone im piśmiennictwo wpłynęły na pojmowanie parku jako przestrzeni intymnej, w której przeżywane i okazywane są różnorodne emocje. Agnieszka Jakuboszczak w pracy pod tytułem: Matka – córka – siostra. O intymności i prywatności w kobiecych relacjach w świetle korespondencji wielkopolskich rodzinach szlacheckich, odsłoniła intymną więź pomiędzy kobietami z rodziny szlacheckiej i sposoby jej podtrzymywania oraz panującą między nimi hierarchię. Pierwszy dzień obrad zamknęła wypowiedź: „Opuścić własne wnętrze”. Prywatne i intymne na cenzurowanym w listach pisarek niemieckich ostatniej dekady XVIII w., Renaty Dampc-Jarosz, w której autorka przybliżyła postacie niemieckich pisarek romantycznych ukształtowanych przez kulturę oświecenia. Badaczka zaprezentowała sposoby upubliczniania swojej prywatności i odpowiadała na pytanie, na ile otwartość taka była autentyczna.
    Drugi dzień konferencji rozpoczął się od wystąpienia Pawła Kaczyńskiego pod tytułem: Życie seksualne jako obiekt krytyki i źródło inwektyw w literaturze czasów stanisławowskich, w którym badacz zaprezentował efekty upublicznienia najintymniejszych sfer ludzkiego życia oraz wykorzystanie ich jako elementu walki politycznej. W: Plantacji i Williamsburgu – rytmach roku zamożnych plantatorów osiemnastowiecznej Wirginii, Paweł Konieczny pokazał, w jaki sposób rytm uprawy tytoniu przez bogatych właścicieli plantacji regulował życie publiczne i prywatne mieszkańców Wirginii. W pracy: Intymizm w polskich relacjach wspomnieniowo-diariuszowych końca XVIII w., Agata Roćko analizowała pamiętniki z epoki w poszukiwaniu tego, co dotyczyło osobistych przeżyć ich autorów i prezentowała sposoby nieświadomej autokreacji w obrębie tego rodzaju piśmiennictwa. W ostatnim referacie przed dyskusją zamykającą pierwszą część obrad: Prywatność i publiczność w dziennikach Antoniego Kazimierza Sapiehy, Jolita Sarcevičienė zajęła się problemem ukazywania życia prywatnego oraz relacji intymnych w dzienniku Kazimierza Sapiehy z początków XVIII stulecia.
    Konferencję zakończyły dwa referaty: Katarzyny Kuras pod tytułem: Prywatność na dworze królowej Francji. Przykład Marii Leszczyńskiej, przedstawiający, w jaki sposób Polka-królowa kreowała swoją nieoficjalną przestrzeń na silnie sformalizowanym i podlegającym rygorystycznej etykiecie dworze francuskim, oraz Jolanty Czerzniewskiej pod tytułem: Claude-Henrie Watelet według Greuza. Amator w gabinecie sztuki – figura publiczna w kulturze francuskiego Oświecenia, poświęcony zagadnieniu wychodzenia sztuki z zamkniętych galerii w przestrzeń publiczną oraz jej nowo powstającej roli w życiu społecznym.
    Podsumowując całość obrad, Teresa Kostkiewiczowa zwróciła uwagę zebranych na to, że kwestie tego, co było uznawane za publiczne, prywatne i intymne oraz przenikanie się tych sfer i zachodzące w nich zmiany są niezwykle istotne i inspirujące dla badań nad szeroko pojętą kulturą oświecenia, oraz na ogromne korzyści płynące z interdyscyplinarności konferencji dla zbadania tytułowych problemów.
________________________________________
Konferencja:
Pamięci Profesora Zbigniewa Golińskiego – z warsztatu edytorów literatury XVIII wieku.

27-28 października 2010 r. odbyła się konferencja pt.: Pamięci Profesora Zbigniewa Golińskiego – z warsztatu edytorów literatury XVIII wieku.
Pierwsza część konferencji poświęcona była śp. Profesorowi Zbigniewowi Golińskiemu – jego dokonaniom historycznoliterackim, edytorskim, redaktorskiej opiece nad ważnymi pracami naukowymi i wszelkim działaniom na rzecz rozwoju dyscypliny, próba precyzyjnego określenia rzeczywistego i znaczącego wkładu Profesora w rozwój polskiego literaturoznawstwa.
Część druga poświęcona była aktualnym problemom edytorskim, na jakie natrafiają badacze podejmujący próbę wydania dzieł literackich i innych przejawów piśmiennictwa powstałych w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku – wielości i wiarygodności przekazów, wyborowi podstawy tekstowej, transkrypcji i komentarzowi filologicznemu, problemom atrybucji, datowania itp.
Referaty:
1. Teresa Kostkiewiczowa (Warszawa): Pisarz jako obiekt badań w twórczości naukowej Zbigniewa Golińskiego
2. Tomasz Pokrzywniak (Poznań): Zbigniew Goliński – interpretator roztropny
3. Danuta Hombek (Kielce): Rola prof. Zbigniewa Golińskiego w realizacji prac badawczych nad źródłami bibliologicznymi z XVIII w.
4. Magdalena Górska (Warszawa): O „Kalendarzu życia i twórczości Ignacego Krasickiego”
5. Tomasz Chachulski (Warszawa): O wydawaniu utworów powstałych w XVIII i na początku XIX w.
6. Elżbieta Wichrowska (Warszawa): Między romansem sentymentalnym a dziennikiem intymnym – problem komentarzy
7. Jacek Wójcicki (Warszawa): Konteksty i aneksy. Rozumne granice ramy edytorskiej w wydaniach polskiego piśmiennictwa oświeceniowego
8. Anna Grześkowiak-Krwawicz (Warszawa): Czy można poprawić wzorzec z Sèvres? O rozterkach związanych z nową edycją „Considérations sur le gouvernement de Pologne” Jana Jakuba Rousseau
9. Alina Aleksandrowicz (Lublin): Z problemów edycji z rękopisu (na podstawie „Antologii opisów sybillińskich”)
10. Irena Kadulska, Anna Krokosz, Agata Lange (Gdańsk): O przygotowaniach edycji dramatów Józefa Wybickiego
11. Barbara Wolska (Łódź): Tom trzeci „Poezji zebranych” Adama Naruszewicza – uwagi edytora
12. Bożena Mazurkowa (Katowice): O wariantach wierszy z „Erotyków” F.D. Kniaźnina – uwag kilka
13. Krystyna Maksimowicz (Gdańsk): O projekcie edycji „Wierszy politycznych czasu powstania kościuszkowskiego”
14. Aleksandra Norkowska (Bydgoszcz): Walenty Gurski, „Różne dzieła zamykające w sobie...” – problemy edytorskie

Sprawozdanie z konferencji: „Pamięci Profesora Zbigniewa Golińskiego – z warsztatu edytorów literatury XVIII wieku”

    27 i 28 października 2010 roku w Pałacu Staszica odbyła się konferencja: „Pamięci Profesora Zbigniewa Golińskiego – z warsztatu edytorów literatury XVIII wieku” zorganizowana przez Pracownię Literatury Oświecenia Instytutu Badań Literackich PAN.
     Przybyli na nią przedstawiciele wielu ośrodków naukowych, m.in. z Katowic, Kielc, Łodzi, Poznania, Gdańska i Bydgoszczy, zarówno ci, którzy mieli szczęście osobiści znać Profesora, jak i ci, którzy znali go jedynie z jego prac naukowych i znakomitych edycji. Gościem honorowym była żona Profesora, pani Alina Golińska.
     Spotkanie rozpoczęło się Mszą świętą w intencji Zmarłego, odprawioną w kościele pod wezwaniem Świętego Krzyża.
     Obrady, podczas których wygłoszono trzynaście referatów, podzielone były na dwie części. Pierwsza z nich poświęcona była przypomnieniu i przybliżeniu niektórych obszarów pracy i zainteresowań Profesora. Rozpoczął ją referat Teresy Kostkiewiczowej pod tytułem: Biografia pisarza jako przedmiot badań w twórczości naukowej Zbigniewa Golińskiego, w którym Badaczka przywołała świetną biografię Ignacego Krasickiego oraz zwróciła uwagę słuchaczy na współistnienie w niej dwóch osobowości – poznawanego bohatera i poznającego Autora. Następnie Tomasz Pokrzywniak w referacie: Zbigniew Goliński – interpretator roztropny, przypomniał inne prace nad życiem i twórczością Krasickiego prowadzone przez Zbigniewa Golińskiego, odsłaniając niektóre elementy jego badawczego warsztatu. Po przerwie głos zabrała Danuta Hombek, która w referacie: Rola prof. Zbigniewa Golińskiego w realizacji prac badawczych nad źródłami bibliograficznymi XVIII w., podkreśliła ogromny wkład Profesora w edycję ogłoszeń prasowych dotyczących wydawanych w wieku oświecenia książek polskich. Następnie Magdalena Górska w referacie: O „Kalendarium życia i twórczości Ignacego Krasickiego", opowiedziała o przygotowywanym do druku ostatnim dziele Zbigniewa Golińskiego, w którym uczestniczyła i które kontynuuje, ukazując ogrom pracy przy gromadzeniu i weryfikacji źródeł oraz metody badawcze Profesora. Tej części obrad przewodniczył pomysłodawca konferencji, Tomasz Chachulski.
     On też, referatem: O wydawaniu utworów powstałych w XVIII i na początku XIX w., wskazującym na trudności i niebezpieczeństwa związane z odnajdywaniem podstawy wydania i rekonstrukcją pierwotnego kształtu dzieł z doby oświecenia, rozpoczął drugą część obrad, poświęconą jednemu z obszarów zainteresowań Bohatera konferencji – edytorstwu. Elżbieta Wichrowska w następnym referacie pod tytułem: Między romansem sentymentalnym a dziennikiem intymnym – problem komentarzy, zwróciła uwagę na obfitość dzienników intymnych i potrzebę ich wydawania jako cennego źródła wiedzy o wieku XVIII oraz przeprowadziła próbę rozróżnienia ich gatunków. Jacek Wójcicki w referacie: Konteksty i aneksy. Rozumne granice ramy edytorskiej w wydaniach polskiego piśmiennictwa oświeceniowego, na podstawie drobiazgowej analizy serii wydawniczej „Biblioteka Pisarzy Polskiego Oświecenia” i własnych doświadczeń czytelniczych wskazywał na potrzebę adekwatnego i roztropnego komentarza przy edycjach dzieł literackich. W ostatnim tego dnia referacie: Czy można poprawić wzorzec z Sèvres? O rozterkach związanych z nową edycją „Considérations sur le gouvernement de Pologne” Jana Jakuba Rousseau, Anna Grześkowiak-Krwawicz przedstawiła problemy polskiego badacza przy tworzeniu komentarza do najnowszej edycji Dzieł wszystkich Rousseau powstającej na styku dawnych i nowych wydań oraz francuskiego i polskiego stanu badań nad Uwagami nad rządem polskim. Tej części obrad przewodniczyła Teresa Kostkiewiczowa.
     Drugi dzień obrad, któremu przewodniczyła Danuta Hombek, w całości poświęcony był problemom edytorskim. Od zagadnień związanych z edycją dramatów, również muzycznych, Józefa Wybickiego przedstawionych przez Irenę Kadulską oraz Annę Krokosz i Agatę Lange w referacie: O przygotowaniach edycji dramatów Józefa Wybickiego, przez wyzwania, związane m.in. z układem oraz koniecznością wyboru między różnymi wersjami tekstu, stające przed wydawcą oczekiwanego trzeciego tomu poezji Adama Naruszewicza omówione przez Barbarę Wolską w referacie: Tom trzeci „Poezji zebranych” Adama Naruszewicza – uwagi edytora, po rozważania nad wariantywnością wierszy Franciszka Dionizego Kniaźnina i spowodowanymi nią problemami edytorskimi zaprezentowanymi przez Bożenę Mazurkową w referacie: O wariantach wierszy z „Erotyków” F.D. Kniaźnina – uwag kilka.
      Podczas ostatniej części obrad pod przewodnictwem Jerzego Snopka, Krystyna Maksimowicz w referacie: O projekcie edycji „Wierszy politycznych czasu powstania kościuszkowskiego”, przedstawiła najważniejsze założenia planowanego wydania, które miałoby stać się literacką kroniką powstania, oraz związane z tym przedsięwzięciem trudności. Jako ostatnia wystąpiła Aleksandra Norkowska, która w referacie: Walenty Gurski, „Różne dzieła zamykające w sobie…” – problemy edytorskie, przedstawiając zadania stające przed wydawcą twórczości bohatera swojej pracy, przybliżyła słuchaczom sylwetkę tego mało znanego poety oraz zwróciła uwagę na bogactwo i głębię jego dzieł.
        Każda część obrad zamknięta była dyskusją nad poruszanymi w niej zagadnieniami, dzięki czemu konferencja stała się okazją zarówno do wspomnienia Profesora Zbigniewa Golińskiego i jego naukowego dorobku, jaki i do podzielenia się doświadczeniami i wspólnego rozwiązywania problemów z dziedziny, w której jego wkład jest nie do przecenienia i której poświęcił znaczną część życia – edytorstwa naukowego.
 

         

 

 

 
 

 
 

 

 

 
  
 
 

 

     

 

 

 

 

 

 

 


 

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, tel. (22) 826-99-45, 6572-895, faks. (22) 826-99-45